Dünya'nın Hareketleri

Dört mevsimin (ilkbahar, yaz, sonbahar, kış) başlangıcında Dünya'nın kuzeyden görünüşünü gösteren şema.

Güneş sabah doğar, öğleye doğru yükselir ve akşam batar. Havalar bazen ısınır bazen soğur; ağaçlar yapraklarını döker, kar yağar. Bu olayların birçoğunun nedeni Dünya'nın iki hareketidir. Gökyüzünü gün içinde izleyerek bu hareketleri gözlemleyebilir ve sonuçları hakkında tahminler yapabiliriz. Gece ile gündüzün birbirini izlemesi ve mevsimlerin değişmesi bu hareketlerin sonucudur.

Kendi Ekseni Etrafında Dönme (Günlük Hareket)

Dünya, kendi çevresinde bir topaç gibi döner.
Bu dönüşünü yaklaşık 24 saatte tamamlar. Bu süreye bir gün denir.
Dönme sonucunda gece ve gündüz oluşur. Dünya'nın Güneş'e bakan yarısı aydınlıktır (gündüz), diğer yarısı karanlıkta kalır (gece). Dünya döndükçe Güneş doğar, öğleye ulaşır ve batar.

Güneş'in Etrafında Dolanma (Yıllık Hareket)

Dünya dönerken aynı zamanda Güneş'in çevresinde de dolanır.
Bu dolanmayı yaklaşık 365 günde tamamlar. Bu süreye bir yıl denir.
Dolanma sonucunda mevsimler oluşur. Dünya, Güneş çevresindeki yolculuğunda farklı konumlardan geçerken ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış birbirini izler; havalar ısınır ya da soğur, geceler uzar ya da kısalır.

Gözlemleyelim ve Tahmin Edelim

Sabah okula giderken hava aydınlıksa gündüz yaşanıyordur. Akşam hava kararıyorsa Dünya'nın Güneş'e bakmayan yüzünde olduğumuzu düşünebiliriz. Yazın sıcak, kışın soğuk olması ise mevsimlerin habercisidir. Bu gözlemlerden yola çıkarak Dünya'nın hareketleri hakkında tahminler yürütebiliriz. Bir feneri Güneş, sınıftaki küreyi Dünya kabul edersek küreyi yavaşça çevirdiğimizde ışık alan yüzün gündüzü, karanlık kalan yüzün geceyi temsil ettiğini görürüz. Küreyi fenerin çevresinde dolaştırdığımızda ise mevsimlerin oluşumunu bir modelle canlandırmış oluruz.

Unutma!

Dünya kendi ekseni etrafında döner; böylece gece ve gündüz oluşur (yaklaşık 24 saat).
Dünya Güneş çevresinde dolanır; böylece mevsimler oluşur (yaklaşık 365 gün).
Dünya bu iki hareketi aynı anda yapar.