Madde ve Isı ÖZETİ sayfasının kaynağını görüntüle

{| class="ikilimavi"
! Madde Madde Bilgi
|-
|
'''Isı ve Isı İletimi'''
* Isı, sıcaklığı fazla olan maddeden sıcaklığı az olan maddeye aktarılan bir '''enerji'''dir.
* Isı akışı, iki maddenin sıcaklığı eşitleninceye kadar devam eder.
* Isı, maddeyi oluşturan tanecikler aracılığıyla yayılır: ısınan tanecik hızlanır, komşusuna çarpar, onu da hızlandırır.
* Tanecikler arasındaki boşluk azaldıkça ısı iletimi kolaylaşır, boşluk arttıkça zorlaşır.
* Isı iletimi en kolay '''katılarda''', en zor '''gazlarda''' gerçekleşir.
* Isının maddede yayılmasına '''ısı iletimi''' denir.

'''Isı İletkeni Maddeler'''
* Isıyı iyi ileten maddelere '''ısı iletkeni''' denir.
* Isı iletkeni metallerdir: gümüş, bakır, altın, alüminyum, demir, çelik, çinko.
* Isıyı en iyi ileten metaller gümüş, bakır ve alüminyumdur.
* Bütün iletkenler aynı hızda iletmez; gümüşün ısı iletkenliği demirinkinden fazladır.
* Tencere, tava, çaydanlık, cezve, düdüklü tencere, tost makinesi ve ütü tabanı ısı iletkeni metalden yapılır.
* Kalorifer peteği metaldir; ısıyı odaya hızla yayar.

'''Isı Yalıtkanı Maddeler'''
* Isıyı iyi '''iletmeyen''' maddelere '''ısı yalıtkanı''' denir.
* Yalıtkanlar ısıyı yok etmez, üretmez ve tamamen durdurmaz; akışını '''yavaşlatır'''.
* Isı yalıtkanlarının ortak özelliği '''boşluklu/gözenekli''' yapıda olmalarıdır.
* Isı yalıtkanı maddeler: tahta, plastik, plastik köpük (strafor), cam yünü, taş yünü, silikon yünü, pamuk, yün, ipek, seramik, kauçuk, bakalit, saman ve hava.
* Hava tanecikleri birbirinden uzak olduğu için iyi bir yalıtkandır.
* Kuşların tüylerini kabartması, kazağın örgü arasında hava tutması bu yüzden ısıyı korur.
* Hiçbir madde ısıyı tam olarak durduramaz; "tam yalıtım sağlayan madde" yoktur.

'''Isı İletimini Gösteren Deneyler'''
* '''Mumlu çubuk deneyi:''' Eşit boyda çubukların uçlarına özdeş mumlar yapıştırılır, diğer uçlar aynı anda ısıtılır.
* Mumu önce düşen çubuk ısıyı en hızlı iletir; düşme sırası '''bakır → demir → cam → tahta''' olur.
* Deney '''kontrollü''' olmalıdır: çubukların boyu ve kalınlığı eşit, mumlar özdeş, ısıtma aynı anda ve aynı uzaklıktan olmalıdır.
* '''Kaşık deneyi:''' Sıcak suya bırakılan metal ve tahta kaşığın üst ucuna tereyağı konur.
* Metal kaşıkta tereyağı erir, tahta kaşıkta erimez.
* Kışın demir bank daha soğuk hissedilir; demir elden ısıyı hızlı aldığı için.

'''Isı Yalıtımı'''
* Farklı sıcaklıktaki iki ortam arasındaki ısı akışını azaltmak için yapılan işlemlere '''ısı yalıtımı''' denir.
* Isı yalıtımında kullanılan malzemelere '''yalıtım malzemesi''' denir.
* Yalıtımın amacı ortamı ısıtmak değil, var olan sıcaklığı korumaktır.
* Kışın ısı bina içinden dışarıya, yazın dış ortamdan binaya doğru akar.
* Bu yüzden yalıtımlı bina kışın sıcak, yazın serin kalır.
* İyi bir yalıtım malzemesi ısıyı iyi iletmemeli, boşluklu olmalı, kolay tutuşmamalı, nemden etkilenmemeli, sağlığa ve çevreye zarar vermemeli, uzun ömürlü ve ekonomik olmalıdır.

'''Termos'''
* Termos, ısı yalıtımının en bilinen örneğidir.
* Termosta '''iç kap''' ve '''dış kap''' vardır; sıvı iç kaptadır.
* İki kap arasındaki boşluktan hava boşaltılarak '''vakum''' oluşturulur.
* Vakumda tanecik olmadığı için ısıyı taşıyacak tanecik de yoktur; ısı iletimi neredeyse durur.
* Termosun kapağı da ısı yalıtkanı malzemeden yapılır.
* '''Termos ısı üretmez''', içeceği ısıtmaz ya da soğutmaz; sıcaklığını uzun süre korur.

'''Binalarda Isı Yalıtımı'''
* Binalarda ısı çatıdan, dış duvarlardan, zeminden, kapılardan ve pencerelerden kaçar.
* Bu bölümlerin hepsine ayrı ayrı ısı yalıtımı uygulanır.
* Isıya duyarlı kamera görüntülerinde kaybın en çok olduğu yerler çatı, duvar, kapı ve pencerelerdir.
* Cam yünü tavan, iç-dış duvar ve tesisat borularında kullanılır.
* Taş yünü tavan ve iç-dış duvarda kullanılır; yanmaz ve ses yalıtımı da sağlar.
* Plastik köpük (strafor) iç ve dış duvarlarda kullanılır; hafiftir, kolay uygulanır.
* Silikon yünü dış cephede, ahşap iç ve dış döşemede kullanılır.
* Pencerelere çift cam uygulanır; iki cam arasındaki hava ısı kaybını azaltır.
* Kaynaklara göre tüketilen enerjinin yaklaşık üçte biri binalarda, bunun büyük bölümü ısıtmada kullanılır.
* Isı yalıtımı yakıttan tasarruf sağlar; hava kirliliğini azaltır, aile ve ülke ekonomisine katkı sağlar.

'''Isı Yalıtımı Modeli'''
* Isı yalıtımını gösteren bir model kurulabilir: iki özdeş kutu, biri yalıtımsız bırakılır.
* Diğer kutunun duvarları strafor ve cam yünüyle kaplanır, kapağı yalıtkan malzemeyle kapatılır.
* İki kutuya aynı sıcaklıkta su konur ve içlerine termometre yerleştirilir.
* Belirli aralıklarla sıcaklık ölçülüp kaydedilir; yalıtımlı kutuda sıcaklık çok az düşer.
* Ölçüm sonuçlarına göre model geliştirilir: kapak kenarları yalıtılır, iç yüzeye folyo eklenir, kat sayısı artırılır.
* Model '''yeni kanıtlarla yenilenir'''; tahminle bırakılmaz.

'''Sık Yapılan Hatalar'''
* Metaller soğuğu çekmez; ısıyı hızlı aldıkları için soğuk hissedilir.
* Isı yalıtkanı ısıyı yok etmez, yalnızca yavaşlatır.
* Kalın malzeme tek başına yalıtkan değildir; malzemenin türü ve boşluklu yapısı önemlidir.
* Termos ısı üretmez ve içeceği soğutmaz; sıcaklığı korur.
* Isı iletkeni "sıcak madde" demek değildir; soğuk metal kaşık da iletkendir.
* Eldiven eli ısıtmaz; elin ısısının kaçmasını yavaşlatır.
* Isı yalıtımı yalnızca kışın değil, yazın da gereklidir.
|}
<noinclude>
{| style="width:100%;" 
| class="sayfaaltı kd-turuncu" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası KONULARI</categorytree>
|-
| class="sayfaaltı" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası TESTLERİ</categorytree>
|-
| class="sayfaaltı kd-yesil" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası SINAVLARI</categorytree>
|-
|}
[[Kategori:KONULAR]][[Kategori:ORTAOKUL KONULARI]][[Kategori:5.SINIF KONULARI]][[Kategori:Maddenin Doğası KONULARI]][[Kategori:Madde ve Isı KONULARI]]
</noinclude>