Fenpedia: "==ASİT VE BAZLAR == Maddeler kimyasal özellikleri bakımından üç gruba ayrılır. Bunlar; asitler, bazlar ve asitlik ve bazlık bakımından nötr olan maddelerdir. === ASİTLER=== '''Asitler''' suda çözündüğünde hidrojen iyonu derişimini arttıran maddelerdir. Hidrojen iyonları çözeltiyi ''asidik'' yapar. '''Asitlerin Özellikleri;''' Sulu çözeltilerinde '''H+''' iyonu (hidrojen iyonu) verirler. Tatları '''ekşi'''dir. *Ciltte yan..." içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu

2024-06-25T03:40:41Z

"==ASİT VE BAZLAR == Maddeler kimyasal özellikleri bakımından üç gruba ayrılır. Bunlar; asitler, bazlar ve asitlik ve bazlık bakımından nötr olan maddelerdir. === ASİTLER=== '''Asitler''' suda çözündüğünde hidrojen iyonu derişimini arttıran maddelerdir. Hidrojen iyonları çözeltiyi ''asidik'' yapar. '''Asitlerin Özellikleri;''' *Sulu çözeltilerinde '''H+''' iyonu (hidrojen iyonu) verirler. *Tatları '''ekşi'''dir. *Ciltte yan..." içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu

Yeni sayfa

==ASİT VE BAZLAR ==
Maddeler kimyasal özellikleri bakımından üç gruba ayrılır. Bunlar; asitler, bazlar ve asitlik ve bazlık bakımından nötr olan maddelerdir.

=== ASİTLER===
'''Asitler''' suda çözündüğünde hidrojen iyonu derişimini arttıran maddelerdir. Hidrojen iyonları çözeltiyi ''asidik'' yapar.

'''Asitlerin Özellikleri;'''
*Sulu çözeltilerinde '''H+''' iyonu (hidrojen iyonu) verirler.
*Tatları '''ekşi'''dir.
*Ciltte yanma hissi uyandırırlar. Kuvvetli bir asitse cildi tahriş eder.
*Mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirirler.
* Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
*Asitler mermer ve metal yüzeyleri aşındırır. Metal ile tepkimeye girerek '''H2''' gazı açığa çıkarır.
* Asitler, bazlar ile tepkimeye girerek tuz ve su oluştururlar. Buna nötrleşme tepkimesi denir.

Yapısında H (Hidrojen) atomu bulunduran her madde asit değildir. Su (H2O), Amonyak (NH3), Metan gazı (CH4) gibi. Bazı maddeler yapısında ise hidrojen bulunmadığı halde, sulu çözeltilerinde hidrojen iyonu (H+)oluşumuna sebep oldukları için asit özelliği gösterirler. Karbondioksit (CO2), Azot dioksit (NO2) ve Kükürt dioksit (SO2) suda asit özelliği gösteren maddelerdir.

{| class="bluebox "
|+Günlük Hayatta Sıkça Karşımıza Çıkan Asitler
!Formülü
!Okunuşu
!Suda Çözüldüğünde
Oluşan İyonlar
!Piyasa Adı
!Kullanıldığı Yerler
|-
|HCl
|Hidroklorik Asit
|'''H+''' ve Cl-
|Tuz Ruhu
|Temizlik ürünü
|-
|H2SO4
|Sülfürik Asit
|'''H+''' ve SO4-2
|Zaç Yağı
|Patlayıcı madde, boya, ilaç ve akü
|-
|HNO3
|Nitrik Asit
|'''H+''' ve NO3-
|Kezzap
|Patlayıcı madde , gübre ve temizlik ürünü
|-
|H2CO3
|Karbonik Asit
|'''H+''' ve HCO3-
|Gazoz Asidi
|Gazoz (yağmur suyunda da bulunur.)
|-
|H3PO4
|Fosforik Asit
|'''H+''' ve PO4-3
|Kola Asidi
|İlaç, yağ sanayi, sinek ilacı, gıda koruyucu, kola ve temizlik ürünü
|-
|CH3COOH
|Asetik Asit
|'''H+''' ve CH3COO-
|Sirke
|Yemek sektörü
|-
|HCOOH
|Formik Asit
|'''H+''' ve HCOO-
|Karınca Asidi
|koruyucu ve anti bakteriyel alan, deri işleme
|}

{| class="fendefteri"
! BAZI YİYECEK VE İÇECEKLERİMİZDEKİ ASİTLER;
|-
|
ELMA Malik Asit
LİMON Sitrik Asit
SÜT, YOĞURT Laktik Asit
ÇİLEK Formik Asit
ÜZÜM Tartarik Asit
TURŞU Benzoik Asit
ISIRGAN OTU Formik Asit
TEREYAĞ Bütirik Asit
ZEYTİN YAĞI Oleik Asit
KARINCA Formik Asit
|}

=== BAZLAR ===
'''Baz''', suda iyonlaştıklarında ortama OH− (hidroksit) iyonu verebilen maddelerdir. Bazlar da, asitler gibi tehlikeli maddelerdir. Suda iyonlaştıklarında hidroksit (OH−) iyonu derişimini arttıran maddelere baz denir.

'''Bazların Özellikleri;'''

* Sulu çözeltilerinde OH- (hidroksit) iyonu verirler.
* Tatları acıdır.
* Cilde kayganlık hissi verir.
* Kırmızı turnusol kâğıdını maviye çevirirler.
* Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
* Metallerle tepkimeye girmemeleri asitlerden ayırmak için kullanılabilir.
* Bazlar; cam, kristal ve porselenleri matlaştırır.
* Bazlar, asitler ile tepkimeye girerek tuz ve su oluştururlar. Buna Nötrleşme tepkimesi denir.

{| class="bluebox"
|+Günlük Hayatta Sıkça Karşımıza Çıkan Bazlar;
!Formülü
!Okunuşu
!Suda Çözüldüğünde
Oluşan İyonlar
!Piyasa Adı
!Kullanıldığı Yerler
|-
|NaOH
|Sodyum hidroksit
|Na+ ve '''OH-'''
|Kostik
|Sabun, lavabo açıcı.
|-
|KOH
|Potasyum hidroksit
|K+ ve '''OH-'''
|Potas Kostik
|Arap sabunu, sıvı sabun, şampuan.
|-
|Ca(OH)2
|Kalsiyum hidroksit
|Ca+2 ve '''OH-'''
|Sönmüş Kireç
|Sıva ve harç.
|-
|Mg(OH)2
|Magnezyum hidroksit
|Mg+2 ve '''OH-'''
|
|Antiasit
|-
|NH3
|Amonyak
|NH4+ ve '''OH-'''
|Amonyak
|Ev temizlik malzemesi, gübre, patlayıcı madde
|-
|LiOH
|Lityum Hidroksit
|Li+ ve '''OH-'''
|
|Pil, Seramik, Cam
|}

{| class="fendefteri"
! GÜNLÜK HAYATTA BAZ İÇEREN BAZI MADDELER;
|-
|
SABUN
DİŞ MACUNU
ACI BİBER
KABARTMA TOZU
ÇİKOLATA
KÜL
|}

Asit ve Bazlar birbirine ters gibi görünse de elektriği iletmek, turnusol kağıdına etki etmek, nötrleşme tepkimesine katılmak gibi ortak yönleri vardır.

=== BELİRTEÇ (İNDİKATÖR) MADDELER: ===

'''pH belirteçleri (İndikatörler)''', çözeltinin pH'sına bağlı olarak renk değiştiren, karmaşık yapıdaki organik bileşiklerdir. Asidik ve bazik özellik gösteren maddelerde farklı renk alır. Doğal olarak kullanılan belirteçler de vardır.
{| class="blueboxuygulama" style="width:150px;"
!Belirteç
!Asite uygulandığında aldığı renk
!Baza uygulandığında aldığı renk
|-
|Turnusol Kağıdı
| style="background-color:red;color:white" |'''Kırmızı'''
| style="background-color:blue;color:white" |'''Mavi'''
|-
|Metil Oranj
| style="background-color:red;color:white" |'''Kırmızı'''
| style="background-color:yellow" |'''Sarı'''
|-
|Fenolftalein
| style="background-color:white" |'''Renksiz'''
| style="background-color:pink" |'''Pembe'''
|-
|Kırmızı Lahana Suyu
| style="background-color:red;color:white" |'''Kırmızı'''
| style="background-color:blue;color:white" |'''Mavi'''
|}
'''pH ölçeği;'''

pH ölçeği bir maddenin ne kadar asidik ya da bazik olduğunu belirten ölçektir. 14 birime ayrılmıştır. 0-7 arasındaki değerler asidik, 7 nötr ve 7-14 arası çıkan sonuçlar ise bazik olduğunu gösterir. Farklı bir deyişle çözeltide 0-7 arası H+ iyonları > OH- iyonları, 7 de H+ iyonları = OH- iyonları ve 7-14 arası da H+ iyonları < OH- iyonları denilebilir.
[[Dosya:PH ölçeği.jpg|orta|link=]]
'''Asit ve Bazların Zararlı Etkisinden Korunma Yolları:'''

* Mermer tezgahta limon kesmemeliyiz.
* Temizlik sırasında deterjanlı yüzeyleri bol su ile yıkamalıyız.
* Asit ve bazları kullanırken özellikle deterjanların cildimize temasını önlemek için mutlaka eldiven kullanmalıyız.
* Temizlik malzemelerini birbirine rastgele karıştırmamalıyız.
* Labaratuvarda asit ve bazlarla çalışırken mutlaka önlük, koruyucu gözlük ve eldiven kullanmalıyız.
* Herhangi bir kaza anında asit veya bazın temas ettiği bölgeyi bol su ile yıkamalıyız.
* Herhangi bir kaza anında en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurmalıyız.

'''Asit Yağmuru:'''

* Fosil yakıtların yanması sonucu CO2, NO2, SO2 gazları açığa çıkar.
* Bu gazlar suda iyonlaşarak H2CO3, HNO3, H2SO4 asitlerini oluşturarak yağmur suyunun asidik özellik oluşturmasına neden olur.
* Oluşan asit yağmuru ormanlara, antik yapılara, şehir yapılarına ve doğaya zarar verir.
* Topraktaki Ca+2 Mg+2 K+ gibi minerallerin çözünmesine neden olarak toprakların verimsizleşmesine neden olur.
* Araçların ve iş makinelerin yüzeyinin aşınmasına neden olur.
* Asit yağmurlarına daha çok hava kirliliği neden olur. Bu yüzden hava kirliliğinin olduğu yerlerde daha sık görülür.
<noinclude>
[[category:KONULAR]][[category:ORTAOKUL KONULARI]][[category:8.SINIF KONULARI]][[category:8.SINIF MADDE VE ENDÜSTRİ KONULARI]]
</noinclude>

ASİT VE BAZLAR - Revizyon geçmişi