https://fenpedia.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Maddelerin_Is%C4%B1_Etkisiyle_De%C4%9Fi%C5%9FimiMaddelerin Isı Etkisiyle Değişimi - Revizyon geçmişi2026-09-12T18:07:55ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.43.9https://fenpedia.com/index.php?title=Maddelerin_Is%C4%B1_Etkisiyle_De%C4%9Fi%C5%9Fimi&diff=11844&oldid=prevFenpedia: Yeni müfredat (2024) — 4. sınıf konu anlatımı (araştırma + Commons görseli)2026-09-08T07:45:40Z<p>Yeni müfredat (2024) — 4. sınıf konu anlatımı (araştırma + Commons görseli)</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>== Maddelerin Isı Etkisiyle Değişimi ==<br />
<br />
[[Dosya:Oelzetalbrücke-Schienenauszug.jpg|küçükresim|sağ|alt=Demiryolu raylarında ısınan rayın uzaması için bırakılan genleşme aralığı ve bağlantı düzeni.|Demiryolu raylarında ısınan rayın uzaması için bırakılan genleşme aralığı ve bağlantı düzeni.]]<br />
<br />
Maddeler ısı aldıklarında ya da ısı verdiklerinde çeşitli değişimler yaşar. Bu değişimleri evde, okulda ve doğada gözlemleyebiliriz. Isı etkisiyle maddelerde görülen değişimlerden bazıları ısınma-soğuma ile genleşme-büzülmedir.<br />
<br />
=== Isınma ve Soğuma ===<br />
<br />
* Isı alan maddeler '''ısınır'''; sıcaklıkları artar. Örneğin ocağa konan çaydanlıktaki su ısınır.<br />
* Isı veren maddeler '''soğur'''; sıcaklıkları azalır. Örneğin buzdolabına konulan içecek soğur.<br />
* Sıcaklığı '''termometre''' ile ölçeriz. Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye doğru akar.<br />
<br />
=== Genleşme ===<br />
<br />
Isınan maddelerin boyu ya da hacmi artar. Bu olaya '''genleşme''' denir.<br />
<br />
* Demiryolu rayları arasında boşluk bırakılır; çünkü yazın ısınan raylar uzar, yani genleşir.<br />
* Elektrik ve telefon telleri yazın ısınınca sarkar.<br />
* Sıkışan kavanoz kapağı sıcak suya tutulunca genleşir ve kolayca açılır.<br />
* Termometredeki sıvı ısınınca yükselir.<br />
<br />
=== Büzülme ===<br />
<br />
Soğuyan maddelerin boyu ya da hacmi azalır. Bu olaya '''büzülme''' denir.<br />
<br />
* Kışın soğuyan elektrik telleri gerginleşir, yani büzülür.<br />
* Soğuyan raylar kısalır; bu yüzden raylar arasındaki genleşme aralıkları önemlidir.<br />
* İçinde hava bulunan bir balon soğuk ortamda küçülür.<br />
<br />
=== Deney Yapalım ===<br />
<br />
Sıkışmış bir kavanoz kapağını açmak için kapağın olduğu kısmı sıcak suya batırmak basit bir deneydir: Kapak ısınınca genleşir ve kolayca açılır. Bu deneyi bir yetişkinin gözetiminde yapabilirsiniz. Böylece ısının maddeler üzerindeki etkisini kendiniz gözlemlersiniz.<br />
<br />
=== Unutma! ===<br />
<br />
* Isı alan madde ısınır ve '''genleşir'''; ısı veren madde soğur ve '''büzülür'''.<br />
* Raylar ve teller gibi yapılarda genleşme için bilinçli olarak boşluk bırakılır.<br />
* Aynı madde ısındığında ve soğuduğunda farklı davranır; bunu gözlem ve deneylerle görebiliriz.<br />
<br />
<noinclude><br />
[[category:Maddenin Değişimi KONULARI]]<br />
[[category:4.SINIF KONULARI]]<br />
[[category:ORTAOKUL KONULARI]]<br />
[[category:KONULAR]]<br />
</noinclude></div>Fenpedia