Canlıların Sınıflandırılması
Çevremize baktığımızda kedi, kuş, çiçek, ağaç ve daha nicelerini görürüz. Üstelik gözlerimizle göremediğimiz ama havada, suda ve toprakta yaşayan minicik canlılar da vardır. Bu kadar çeşitli canlıyı incelemek kolay olsun diye onları ortak özelliklerine göre gruplara ayırırız. Canlılar dört grupta incelenir.
Dört Grupta İnceleriz
- Hayvanlar: Yer değiştirebilen canlılardır. Kedi, köpek, kuş, balık, kelebek gibi çok çeşitli hayvanlar vardır; bazıları karada, bazıları suda yaşar.
- Bitkiler: Ağaçlar, çiçekler, çimenler bitki grubundadır. Bitkiler topraktan ve güneşten yararlanarak kendi besinlerini kendileri üretir.
- Mantarlar: Bitkilerden ve hayvanlardan farklı bir gruptur. Şapkalı mantarlar, küfler ve mayalar bu grupta yer alır. Mantarlar kendi besinlerini üretemez.
- Mikroskopla görülebilen canlılar: Gözümüzle göremediğimiz, yalnızca mikroskop adlı aletle görülebilen canlılardır. Paramesyum, öglena ve bakteriler bu gruba örnektir. Bu canlılar suda, toprakta, havada ve pek çok yerde yaşayabilir.
Canlıların Ortak Özellikleri
Bir varlığın canlı olup olmadığını anlamak için şu özelliklere bakarız:
- Canlılar beslenir: Hayvanlar dışarıdan besin alır, bitkiler kendi besinini üretir.
- Canlılar solunum yapar: Yaşamak için oksijen alıp karbondioksit verirler.
- Canlılar büyür ve gelişir: Yavrular, tohumlar ve yumurtalar büyüyerek yetişkin olur.
- Canlılar ürer: Kendilerine benzeyen yeni canlılar oluşturarak çoğalır.
- Canlılar tepki verir: Işık, ses ve sıcaklık gibi dış etkilere karşılık verir. Örneğin bitkilerin çiçekleri güneşe doğru yönelir.
- Canlılar hareket eder: Hayvanlar koşar, yüzer veya uçar; bitkiler yer değiştiremese de güneşe yönelerek hareket eder.
Kayalar, oyuncaklar ve arabalar bu özelliklerin hiçbirini taşımadığı için cansız varlıklardır.
Unutma!
- Canlılar dört grupta incelenir: hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve mikroskopla görülebilen canlılar.
- Bir varlığın canlı sayılması için beslenme, solunum, büyüme, üreme, tepki ve hareket özelliklerini taşıması gerekir.
- Mikroskopla görülebilen canlılar çok küçüktür; bu yüzden gözle değil, mikroskopla incelenir.