Dünya'nın Yapısı
Dünya'ya dışarıdan baktığımızda karaları, denizleri ve gökyüzünü görürüz. Oysa Dünya, iç içe geçmiş katmanlardan oluşur; tıpkı katmanlı bir pasta gibi. Bu katmanları daha iyi anlamak için gözlemlerimizden yararlanır ve model kurarız.
Dünya'nın Dış Katmanları
- Hava küre: Dünya'nın çevresini saran gaz katmanıdır. Atmosfer de denir. Gözle görülmez ama rüzgarda ağaçların sallanmasından varlığını hissederiz. Bulutlar, yağmur ve kar bu katmanda oluşur.
- Su küre: Okyanuslar, denizler, göller ve akarsular su küreyi oluşturur. Uzaydan bakıldığında Dünya'nın mavi görünmesinin nedeni, yüzeyinin büyük bölümünü kaplayan sulardır.
- Taş küre: Üzerinde yürüdüğümüz karalar, dağlar, topraklar ve denizlerin tabanı taş küreyi oluşturur. Buna yer kabuğu da denir.
- Canlı küre: Karada, suda ve havada yaşayan bütün canlıların bulunduğu ince yaşam katmanıdır.
Dünya'nın İç Katmanları
Yer kabuğunun hemen altında manto katmanı vardır. Manto çok sıcak olduğu için erimiş kızgın kayalardan oluşur. Dünya'nın en içinde ise çekirdek bulunur. Çekirdek, gezegenimizin en sıcak bölümüdür; dış çekirdek ve iç çekirdek olmak üzere iki bölümden oluşur. Kuyulardan ve deprem dalgalarından elde edilen gözlemler, bu katmanların varlığını anlamamıza yardımcı olur.
Model Kuralım
Renkli oyun hamurlarıyla küçük bir Dünya modeli yapabiliriz: en dışa yer kabuğunu (taş küre), ortaya mantoyu, en içe çekirdeği yerleştiririz. Dilimlediğimizde iç içe geçmiş katmanları açıkça görürüz. Böyle bir model, Dünya'nın yapısını anlamamızı kolaylaştırır.
Unutma!
- Dünya'nın çevresinde hava küre, yüzeyinde su küre ve taş küre, canlıların yaşadığı yerde ise canlı küre bulunur.
- Yer kabuğunun altında manto, en içte ise dış ve iç çekirdekten oluşan çekirdek yer alır.
- Katmanları en iyi şekilde kurduğumuz modellerle anlarız.