Maddenin Tanecikli Yapısı İÇİN SINAVPEDİA
A. AŞAĞIDA YER ALAN KAVRAMLARI, VERİLEN CÜMLELERDE BOŞ BIRAKILAN YERLERE UYGUN ŞEKİLDE YERLEŞTİRİNİZ.
taneciklerden hâl değişimi sıkıştırılamaz gaz dönme öteleme

1

Buz katı, su sıvı, su buharı ise hâldeki maddelere örnektir.

2

Maddeler, çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük oluşur.

3

Maddeyi oluşturan tanecikler; titreşim, öteleme ve hareketi olmak üzere üç çeşit hareket yapabilir.

4

Tanecikleri birbiriyle temas hâlinde olan ve tanecikleri arası boşluk çok az olan katılar .

5

Sıvı ve gazların akışkanlık özelliğine sahip olması, taneciklerinin hareketi yapmasından kaynaklanır.

6

Maddelerin ısı alarak veya ısı vererek bir hâlden başka bir hâle geçmesine denir.

B. AŞAĞIDA VERİLEN BİLGİLER DOĞRU İSE "D", YANLIŞ ISE "Y" SEÇENEĞİNİ SEÇİNİZ.

1

DY
Maddeler yalnızca katı hâlde tanecikli yapıdadır.

2

DY
Gaz hâldeki maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk, katı ve sıvı hâllere göre daha fazladır.

3

DY
Katı hâldeki maddelerin tanecikleri yalnızca titreşim hareketi yapar.

4

DY
Sıvılar sıkıştırılamaz kabul edilir; çünkü tanecikleri arasında hiç boşluk yoktur.

5

DY
Hâl değişimi sırasında maddeyi oluşturan taneciklerin yapısı değişir.

6

DY
Gazlar, konuldukları kapalı kabı tamamen doldurur.

7

DY
Aynı maddenin katı hâldeki tanecikleri, gaz hâldeki taneciklerinden daha hızlı hareket eder.

8

DY
Maddenin en düzenli hâli katı, en düzensiz hâli ise gaz hâlidir.

C. AŞAĞIDAKİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULARI CEVAPLAYINIZ.

1 Maddeler, taneciklerden oluşur ve bu tanecikler maddenin hâline göre farklı düzenlenir. Maddenin fiziksel hâlini, tanecikleri arasındaki boşluk ve taneciklerinin hareket hızları belirler. Akışkan olan sıvıların donma sürecinde taneciklerin yerleşim düzeninde ve hızlarında değişim olur.

Verilen bilgilere göre sıvı hâldeki maddeler donunca taneciklerinin durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Hızları azalır.
B) Büyüklükleri artar.
C) Sayıları değişmez.
D) Aralarındaki boşluk azalır.

2 Okan, fen bilimleri dersinde yaptığı sunumda “Maddenin Tanecikli Yapısı” konusuyla ilgili olarak suyun doğada gözlemlenebilen üç farklı hâlini temsilî biçimde gösteren aşağıdaki görsellerden yararlanıyor.

Suyun doğadaki üç hâlini gösteren bu görseller üzerinden arkadaşlarına bilgi aktaran Okan'nın sunum sırasında;

  1. Buz, tanecikli yapıda değildir.
  2. Su sıkıştırılamazken, su buharı sıkıştırılabilir.
  3. Buz belirli bir şekle sahipken, su buharının belirli bir şekli yoktur.

şeklindeki ifadelerden hangilerini kullanması uygun olur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III

3 Fen bilimleri dersinde öğrenciler, hava ve suyun taneciklerinin sıkıştırılabilme özelliklerinin olup olmadığını keşfetmek için aşağıda verilen işlemleri yapıyorlar. Görsel aşağıdaki şekilde verilmiştir.

Öğrenciler yaptıkları işlemler sonucunda aşağıdakilerden hangisine ulaşamazlar?

A) Maddelerin sadece gaz hâli boşluklu yapıya sahiptir.
B) Sıvı maddenin tanecikleri sıkıştırılmaz.
C) Gaz tanecikleri sıkıştırılabilir.
D) Gazların hacmi sabit değildir.

4 Bütün maddeler tanecikli yapıdadır.

Buna göre ısı yalıtımı yapılacak yüzeyi kaplamak için kullanılan malzemenin,

  1. Tanecikleri arasında boşluk olmalıdır.
  2. Tanecikleri arasında hiç boşluk olmamalıdır.
  3. Tanecikleri sadece titreşim hareketi yapmalıdır.

özelliklerinden hangilerine sahip olması beklenir?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III

5

K ve L hâl değişimleri sırasında,

  1. Maddenin düzensizliği artar.
  2. Tanecikler arası boşluk azalır.
  3. Madde ısı alır.

durumlarından hangileri ortaktır?

A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III

6 Öğretmenin gösterdiği bilgi kartları görselde 1, 2 ve 3 numaralarla verilmiştir.

1-Madde tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar. 2- Maddenin tanecikleri arası uzaklık çok fazladır. 3- Belirli bir hacmi var fakat bir şekli yok.

Buna göre, öğrencilerin birbirlerine göre konumları aşağıdakilerden hangisi olabilir?

1.2.3.
A)
B)
C)
D)

7 Aşağıda farklı üç hâldeki maddenin tanecikleri arası boşluğun grafiği verilmiştir.

Buna göre K, L ve M maddelerinin yaptıkları hareket çeşidi sayıları arasındaki ilişki hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) K > L > M
B) K = M > L
C) K = L = M
D) L > M > K

8 Aşağıdaki şekilde maddenin katı, sıvı ve gaz hâlleri verilmiştir.

Buna göre 1, 2, 3 ve 4 numaralı olaylarda maddenin tanecikleri arasındaki boşlukların değişimi seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

1234
A)ArtarAzalırArtarAzalır
B)AzalırArtarAzalırArtar
C)ArtarArtarArtarAzalır
D)ArtarArtarAzalırAzalır

9 Ali Kağan, tuzlu su karışımında bulunan tuz ve suyu ayrıştırmak için aşağıdaki deney düzeneğini kuruyor.

Ali Kağan'ın yaptığı deneyle ilgili olarak,

  1. Buharlaşan su tanecikleri arasındaki boşluk artar, fakat taneciklerinin hareketliliği değişmez.
  2. Cam tüpte bulunan buzlu su taneciklerinin hareketliliği zamanla artar.
  3. Beherde toplanan su tanecikleri öteleme, dönme ve titreşim hareketi yaparlar.

çıkarımlarından hangileri yapılabilir?

A) I ve II.
B) I ve III.
C) II ve III.
D) I, II ve III.

10 Eren, tamamıyla su dolu ağzı kapalı pet şişeyi sıkıldığında ezilip küçültemediğini ama ağzı kapalı boş pet şişenin elle ezilip küçültüldüğünü fark ediyor.

Eren, bu olayı inceleyerek aşağıdakilerden hangisine ulaşabilir?

A) Sıvı tanecikleri öteleme hareketi yapar.
B) Sıvılara yeteri kadar kuvvet uygulanırsa sıkıştırılabilir.
C) Gaz taneciklerinin hareketliliği sıvı taneciklerinden fazladır.
D) Gaz tanecikleri arasındaki boşluk sıvı tanecikleri arasındakinden fazladır.