|
Güneş, Dünya ve Ay'ın Hareketleri
- Güneş, Dünya ve Ay sürekli hareket hâlinde olan gök cisimleridir.
- Üç gök cisminin dönme ve dolanma yönleri saat yönünün tersidir.
- Ay, Dünya'nın çevresinde dolanırken Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde de dolanır.
- Yapılan ölçümlere göre Güneş'in çapı, Dünya'nın çapının yaklaşık 100 katı; Ay'ın çapının ise yaklaşık 400 katıdır.
Güneş'in Hareketleri
- Güneş'in de bir dönme hareketi vardır.
- Güneş bu dönüşünü yaklaşık 25 günde tamamlar.
- Güneş, dönüşünü saat ibresinin hareketinin tersi yönde yapar.
- Güneş'in günün farklı saatlerinde gökyüzünde farklı konumlarda görünmesi Güneş'in hareketinden değil, Dünya'nın kendi ekseni çevresinde dönmesinden kaynaklanır.
Dünya'nın Hareketleri
- Dünya'nın iki temel hareketi vardır: kendi ekseni çevresinde dönme ve Güneş'in çevresinde dolanma.
- Dünya, kendi ekseni çevresindeki dönüşünü 24 saatte tamamlar; bu hareketin sonucunda gece ile gündüz oluşur.
- Dünya, Güneş'in çevresindeki dolanmasını 365 gün 6 saatte tamamlar; bu süre bir yıl olarak adlandırılır.
- Dünya'nın dolanması sırasında Güneş ışınlarının yüzeye geliş açısı değişir; bu değişim mevsimlerin oluşmasına neden olur.
- Dünya'nın dönme ve dolanma yönü saat yönünün tersidir.
Ay'ın Hareketleri
- Ay'ın kendi ekseni çevresindeki dönüşü ile Dünya çevresindeki dolanması yaklaşık 27,3 gün sürer.
- Bu iki sürenin eşit olması nedeniyle Ay'ın Dünya'dan bakıldığında hep aynı yüzü görülür.
- Ay, Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde de dolanır; bu hareket yaklaşık bir yıl sürer.
Hacimsel Büyüklük Karşılaştırması
- Bir cismin uzayda kapladığı yere hacim denir.
- Hacim bakımından büyükten küçüğe sıralama Güneş, Dünya ve Ay biçimindedir.
- Güneş'in içine yaklaşık 1,3 milyon tane Dünya sığabilir.
- Büyüklük farkını göstermek için basketbol topu Güneş'i, tenis topu Dünya'yı, nohut tanesi ise Ay'ı temsil edebilir.
Model Kurma
- Modelde en büyük küre Güneş'i, orta büyüklükteki küre Dünya'yı, en küçük küre Ay'ı temsil eder.
- Ay, Dünya'nın çevresinde dolanacak biçimde yerleştirilmelidir.
- Dünya, Güneş'in çevresinde dolanacak biçimde yerleştirilmelidir.
- Kürelerin kendi eksenleri çevresinde dönebilmesi, dönme hareketinin de gösterilmesini sağlar.
- Yeni kanıtlar elde edildiğinde model geliştirilir; örneğin Ay'ın dönme ve dolanma sürelerinin eşitliği modele eklenerek hep aynı yüzün görülmesi açıklanır.
Sık Karşılaşılan Yanılgılar
- Gece ile gündüz, Güneş'in Dünya'nın çevresinde dönmesiyle oluşur. (Yanlış) Gece ve gündüz, Dünya'nın kendi ekseni çevresinde dönmesiyle oluşur.
- Mevsimler, Dünya'nın Güneş'e yaklaşıp uzaklaşmasıyla oluşur. (Yanlış) Mevsimler, Güneş ışınlarının yüzeye farklı açılarla gelmesiyle oluşur.
- Ay'ın hep aynı yüzünün görülmesinin nedeni Ay'ın dönmemesidir. (Yanlış) Ay kendi ekseni çevresinde de döner; dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için hep aynı yüzü görülür.
- Güneş, Dünya'nın çevresinde dolanır. (Yanlış) Dünya, Güneş'in çevresinde dolanır; Güneş yalnızca kendi ekseni çevresinde döner.
- Ay, Dünya'nın çevresinde dolanırken Güneş'in çevresinde hareket etmez. (Yanlış) Ay, Dünya ile birlikte Güneş'in çevresinde de dolanır.
Zaman Kavramları
- Gün, Dünya'nın kendi ekseni çevresindeki bir tam dönüşüyle oluşur.
- Takvimdeki ay kavramı, Ay'ın evrelerinin yaklaşık 29,5 günde yinelenmesine dayanır.
- Yıl, Dünya'nın Güneş çevresindeki bir tam dolanmasıyla oluşur.
|