|
Güneş Sistemi
- Merkezinde Güneş bulunan, Güneş'in çevresinde belirli yörüngelerde dolanan gök cisimlerinin oluşturduğu topluluğa Güneş sistemi denir.
- Güneş bir yıldızdır; sistemin tek ışık kaynağıdır.
- Güneş sistemi; Güneş, sekiz gezegen, gezegenlerin uyduları, asteroitler, meteorlar ve diğer küçük gök cisimlerinden oluşur.
- Gezegenler ve uydular ışık kaynağı değildir; Güneş'in ışığını yansıtır.
Gezegen ve Uydu
- Kendi etrafında dönme, bir yıldızın çevresinde belirli yörüngede dolanma hareketi yapan belirli büyüklükteki gök cisimlerine gezegen denir.
- Bir gezegenin çevresinde dolanan gök cisimlerine uydu denir.
- Güneş sisteminde sekiz gezegen bulunur.
Gezegenlerin Sırası
- Güneş'e yakın olandan uzak olana doğru: Merkür – Venüs – Dünya – Mars – Jüpiter – Satürn – Uranüs – Neptün.
- Güneş'e en yakın gezegen Merkür, en uzak gezegen Neptün'dür.
Sınıflandırma: Karasal ve Gazsal
- Karasal (iç) gezegenler: Merkür, Venüs, Dünya, Mars.
- Karasal gezegenlerin yüzeyi kaya ve metal karışımından oluşur; Güneş'e daha yakındırlar.
- Gazsal (dış) gezegenler: Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
- Gazsal gezegenlerin yapısı çeşitli gazlardan oluşur; Güneş'ten daha uzaktırlar.
- Karasal gezegenlerin en büyüğü Dünya'dır.
Hacimsel Büyüklük Sırası
- Büyükten küçüğe: Jüpiter – Satürn – Uranüs – Neptün – Dünya – Venüs – Mars – Merkür.
- En büyük gezegen Jüpiter, en küçük gezegen Merkür'dür.
- İlk dört sıradaki gezegenlerin tamamı gazsal yapılıdır.
- Dünya hacimsel büyüklük sıralamasında beşincidir.
Merkür
- Güneş'e en yakın ve hacimsel olarak en küçük gezegendir.
- Karasal yapılıdır; uydusu ve halkası yoktur.
Venüs
- Güneş'e yakınlıkta ikinci, büyüklükte altıncıdır.
- Dünya ile yakın büyüklükte olduğu için "Dünya'nın İkizi", halk arasında "Çoban Yıldızı" denir.
- Sistemin en sıcak gezegenidir; uydusu ve halkası yoktur.
Dünya
- Güneş'e yakınlıkta üçüncü, büyüklükte beşincidir.
- Üzerinde yaşam olduğu bilinen tek gezegendir.
- Tek doğal uydusu Ay'dır; halkası yoktur.
- Karasal gezegenlerin en büyüğüdür.
Mars
- Güneş'e yakınlıkta dördüncü, büyüklükte yedincidir.
- Kızılımsı görünümünden dolayı "Kızıl Gezegen" denir.
- Uydusu vardır, halkası yoktur.
Jüpiter · Satürn · Uranüs · Neptün
- Dördü de gazsal yapılıdır ve dördünün de uydusu ve halkası vardır.
- Jüpiter en büyük gezegendir; Satürn belirgin halka yapısıyla bilinir.
- Uranüs büyüklükte üçüncü, Neptün dördüncü ve Güneş'e en uzak gezegendir.
Asteroit Kuşağı
- Gezegenlerden küçük, çoğu düzensiz şekilli kaya–metal parçalarına asteroit denir.
- Asteroitlerin çoğu Mars ile Jüpiter yörüngeleri arasında bulunur; bu bölgeye asteroit kuşağı denir.
- Asteroitler Güneş çevresinde dolandığı için "küçük gezegenler" olarak da adlandırılır.
Meteor ve Gök Taşı
- Atmosfere girip sürtünmeyle yanan ve ışık izi bırakan parçaya meteor denir.
- Atmosferden geçerek yeryüzüne ulaşan parçaya gök taşı denir.
Plüton
- 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği gezegen tanımını yeniledi.
- "Yörüngesini diğer gök cisimlerinden arındırmış olmalıdır" kuralına uymadığı için Plüton gezegen statüsünden çıkarıldı.
- Plüton cüce gezegen olarak sınıflandırılır.
Model Kurma
- Güneş sistemi oranlar küçültülerek modellenebilir.
- Modelde Güneş en büyük, Merkür en küçük küreyle temsil edilir; büyüklük sırası korunur.
- Gezegenler Güneş'e yakınlık sırasına göre dizilir; halkalı gezegenlere halka eklenir.
- Asteroit kuşağı Mars ile Jüpiter arasına yerleştirilir.
- Model, yeni kanıtlarla geliştirilir; ancak modeller gerçek oranları birebir yansıtmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Yakınlık sırası ile büyüklük sırası karıştırılmamalıdır.
- Gezegenler ışık kaynağı değildir.
- Plüton gezegen sayılmaz; sistemde sekiz gezegen vardır.
- "Halkası olan gezegenin uydusu olmaz" yanlıştır; dört gazsal gezegenin hem uydusu hem halkası vardır.
- Asteroit kuşağı bir gezegen değildir.
|