|
Işık Nedir?
- Işık, varlıkların görülmesini sağlayan ve bir kaynaktan çıkarak yayılan bir enerji türüdür.
- Bir cismi görebilmemiz için cisimden gözümüze ışık ulaşması gerekir.
- Işığın kendisi görünmez; aydınlattığı yüzeyleri ve kaynağını görürüz.
Işık Kaynakları
- Kendiliğinden ışık veren cisimlere ışık kaynağı denir.
- Doğal ışık kaynakları: Güneş, yıldızlar, şimşek, ateş böceği, fener balığı.
- Yapay ışık kaynakları: mum, kibrit, meşale, el feneri, sokak lambası, deniz feneri, ampul.
- Kaynağın doğal ya da yapay olması ışığın yayılma biçimini değiştirmez.
Burası Önemli
- Bir ışık kaynağından çıkan ışık, her yönde ve doğrusal yayılır.
Işığın Yayılması
- Işık kaynağından çıkan ışık çevresindeki her yöne yayılır.
- Işık doğrusal (düz) bir yol izler; engelin arkasına geçemez.
- Abajurlu lamba, el feneri ve sahne spotu ışığı belirli bir yöne yönlendirir; ışık yine doğrusal yayılır.
Işının Gösterilmesi
- Işığın izlediği yol ışın adı verilen düz çizgiyle gösterilir.
- Çizginin ucundaki ok, ışığın ilerleme yönünü belirtir.
- Bir noktadan her yöne çizilen ışınlar, ışığın her yöne yayıldığını gösterir.
- Yelpaze biçiminde çizilen ışınlar, ışığın yönlendirildiğini gösterir.
Doğrusal Yayılmanın Kanıtları
- Düz borudan mumun alevi görülür; bükülmüş (dirsekli) borudan görülmez.
- Delikli kartonlarda delikler aynı hizada ise alev görülür, hiza bozulursa görülmez.
- Ağacın arkasında gölge oluşması, ışığın engelin arkasına geçemediğini gösterir.
Işık ve Görme
- Işık kaynağını, kendi ürettiği ışık gözümüze ulaştığı için görürüz.
- Diğer cisimleri, başka bir kaynaktan gelen ışığın cisimden yansımasıyla görürüz.
- Karanlık odada eşyalar görünmez; ışık açıldığında görünür hâle gelir.
Günlük Yaşamda
- Tiyatroda spot ışığının yalnızca bir oyuncuyu aydınlatması.
- El feneriyle duvarda aydınlık bir daire oluşması.
- Deniz fenerinin uzaktan görülmesi, projektörün perdeye görüntü düşürmesi.
Sık Karıştırılanlar
- Işık görünmez; etkisi ve aydınlattığı yüzeyler görülür.
- Ayna ve parlak metal ışık kaynağı değildir; aldığı ışığı yansıtır.
- Ay ışık kaynağı değildir; Güneş ışığını yansıtır.
- Işık her yöne yayılır ama opak engelin arkasına geçemez.
|