Işık Kirliliği

Gece gökyüzünün karşılaştırması: üstte kırsalda yıldızlarla dolu gökyüzü, altta şehirde ışık kirliliği nedeniyle yıldızların seçilemediği gökyüzü.

Şehirde yaşayanlar geceleri gökyüzüne baktığında genellikle yalnızca birkaç parlak yıldız görür. Oysa şehir ışıklarından uzak kırsal bölgelerde gökyüzü binlerce yıldızla doludur. Bu farkın nedeni ışık kirliliğidir. Işık kirliliği, ışık kaynaklarının gereğinden fazla ve yanlış şekilde kullanılması sonucu oluşan çevre kirliliğidir.

Işık Kirliliğine Neden Olanlar

Gereksiz yere yakılan fazla sayıda lamba.
Işığı gökyüzüne doğru kaçıran, yanlış yerleştirilmiş sokak ve bahçe lambaları.
Gece boyunca açık kalan reklam panoları ve vitrin ışıkları.

Yani asıl sorun ışığın kendisi değil; ışığın yanlış yerde, yanlış yönde ve gereğinden fazla kullanılmasıdır.

Işık Kirliliği Gökyüzünü ve Canlıları Nasıl Etkiler?

Gökyüzü aydınlandığı için gece yıldızları seçmek zorlaşır; şehirlerde çoğu yıldız hiç görünmez.
Teleskopla gökyüzünü inceleyen bilim insanları, ışık kirliliğinin az olduğu uzak yerleri tercih eder.
Gece göç eden kuşlar yıldızlardan ve Ay'dan yararlanarak yön bulur; şehir ışıkları onların yönlerini şaşırmasına neden olabilir.
Yumurtadan yeni çıkan yavru deniz kaplumbağaları (caretta caretta) denize ulaşmak için Ay ışığını izler. Sahildeki parlak ışıklar yüzünden yanlış yöne gidip denizi bulamayabilirler.
Gece fazla ışık, insanların ve hayvanların uyku düzenini de olumsuz etkiler. Ayrıca gereksiz aydınlatma, boşa harcanan elektrik demektir.

Işık Kirliliğini Azaltmak İçin Neler Yapabiliriz?

Gerekmediğinde ışıkları kapatmalıyız.
Dışarıdaki lambaların ışığı aşağıya, yere doğru bakmalı; gökyüzüne ışık kaçmamalıdır.
Uygun güçte ve tasarruflu ampuller kullanmalıyız.
Bahçe ve bina aydınlatmalarında harekete duyarlı (sensörlü) lambalar tercih etmeliyiz.
Geceleri perdelerimizi kapatarak odamızdaki ışığın dışarı taşmasını önleyebiliriz.

Küçük önlemlerle hem gökyüzünü hem canlıları koruyabilir, hem de enerjiden tasarruf edebiliriz.

Unutma!

Işık kirliliği; gereksiz, yanlış ve aşırı aydınlatmadan kaynaklanır.
Işık kirliliği yıldızların görünmesini engeller; göçmen kuşları ve deniz kaplumbağalarını olumsuz etkiler.
Işıkları gereksiz yakmamak ve lambaları doğru yönlendirmek ışık kirliliğini azaltır.