Maddenin Hâl Değişimleri
Maddenin Hâl Değişimleri
.jpg)
Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur. Bu hâller kalıcı değildir: maddeler ısı aldıklarında ya da ısı verdiklerinde bir hâlden diğerine geçebilir. Bir maddenin katı, sıvı veya gaz hâle geçmesine hâl değişimi denir. Çevremizi dikkatle gözlemleyerek hâl değişimlerini her gün fark edebiliriz.
Erime
- Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesine erime denir.
- Güneşte eriyen buz ve dondurma, sıcak tavada eriyen tereyağı, avucumuzda eriyen çikolata erimeye örnektir.
Donma
- Sıvı bir maddenin ısı vererek katı hâle geçmesine donma denir.
- Buzluktaki suyun buza dönüşmesi, meyve suyundan dondurma yapılması, kışın göl yüzeylerinin donması donmaya örnektir.
Buharlaşma
- Sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hâle geçmesine buharlaşma denir.
- Islak çamaşırların kuruması, ıslak zeminin kuruması, kaynayan çaydanlıktan buhar yükselmesi buharlaşmaya örnektir.
Yoğuşma (Yoğunlaşma)
- Gaz hâldeki bir maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmesine yoğuşma ya da yoğunlaşma denir.
- Yemek buharının soğuk camda su damlacıklarına dönüşmesi, buzdolabından çıkarılan şişenin üzerinde biriken damlalar, sabah çimenlerde oluşan çiy yoğuşmaya örnektir.
Gözlem ve Çıkarım
Mutfakta su ısıtırken, yazın dondurma yerken ya da kışın buğulanan camı izlerken yaptığımız gözlemlerden bilimsel çıkarım yapabiliriz: Isı alan maddeler katıdan sıvıya, sıvıdan gaza doğru değişir; ısı veren maddeler ise gazdan sıvıya, sıvıdan katıya doğru değişir.
Unutma!
- Erime ve buharlaşma sırasında madde ısı alır.
- Donma ve yoğuşma sırasında madde ısı verir.
- Hâl değişiminde maddenin kimliği değişmez; örneğin su buz olduğunda da yine sudur.