Maddenin Katı, Sıvı ve Gaz Hâli

Suyun katı, sıvı ve gaz hâlleri bir arada

Çevremizde gördüğümüz, dokunduğumuz ve kokladığımız her şey maddedir. Kalem, su, hava, top ve ekmek birer maddedir. Maddeler doğada üç farklı hâlde bulunur: katı, sıvı ve gaz. Suyu örnek alalım: Buz, suyun katı hâlidir; bardaktaki su, sıvı hâlidir; kaynayan çaydanlıktan çıkan buhar ise suyun gaz hâlidir.

Katı Maddeler

Taş, kalem, kitap, masa, elma ve buz katı maddelere örnektir. Katı maddelerin belirli bir şekli vardır. Dışarıdan bir etki olmadıkça şekilleri değişmez. Örneğin bir kitabın şekli, onu masaya koyduğumuzda da değişmez.

Sıvı Maddeler

Su, süt, ayran, meyve suyu ve zeytinyağı sıvı maddelere örnektir. Sıvıların belirli bir şekli yoktur; akışkandırlar ve konuldukları kabın şeklini alırlar. Suyu sürahiye koyunca sürahinin, bardağa koyunca bardağın şeklini alır.

Gaz Maddeler

Hava, su buharı, balonların içindeki gaz ve doğal gaz gaz maddelere örnektir. Gazların belirli bir şekli yoktur ve bulundukları ortamın her yerine yayılırlar. Çoğu gazı gözümüzle göremeyiz ama hissedebiliriz. Odada sıkılan parfümün kokusunu odanın her yerinde duyarız; bir kâğıdı salladığımızda yüzümüze çarpan havayı hissederiz.

Isı ile Hâl Değişimi

Maddeler ısı alıp vererek bir hâlden başka bir hâle geçebilir:

Erime: Katı bir maddenin ısı alarak sıvıya dönüşmesidir. Sıcak havada kalan dondurma erir; güneşte kalan buz eriyip su olur.
Donma: Sıvı bir maddenin ısı vererek katıya dönüşmesidir. Buzluğa koyduğumuz su donarak buz olur.
Buharlaşma: Sıvının ısı alarak gaza dönüşmesidir. Islak çamaşırlar bu yüzden kurur; ıslak yerler bir süre sonra susuz kalır.
Yoğuşma: Gaz hâlindeki bir maddenin ısı vererek sıvıya dönüşmesidir. Kaynayan tencerenin buharı soğuk kapağa değince damlacıklar oluşur; soğuk bardağın dış yüzeyinde su damlacıkları birikir.

Unutma!

Katıların şekli bellidir, sıvılar kabın şeklini alır, gazlar her yere yayılır.
Erime, donma, buharlaşma ve yoğuşma, ısı etkisiyle gerçekleşen hâl değişimleridir.
Buz eriyince su olur, su donunca buz olur.