|
Sürtünme Kuvveti Nedir?
- Cisim ile temas ettiği yüzey arasında oluşan, hareketi zorlaştıran kuvvete sürtünme kuvveti denir.
- Yönü genellikle harekete zıttır.
- Temas gerektiren bir kuvvettir; cisim ile yüzey dokunmalıdır.
- Hareketi zorlaştırır, cisimleri aşındırır, ısınmaya yol açabilir.
- Yüzeyin cinsine ve cismin ağırlığına bağlıdır.
Yüzeyin Pürüzlülüğü
- Pürüzlü yüzeylerde sürtünme fazladır: toprak yol, çakıl, halı, çim saha, kiremit.
- Az pürüzlü (kaygan) yüzeylerde sürtünme azdır: cam, buz, mermer, fayans, asfalt.
- Tamamen pürüzsüz yüzey yoktur; her yüzeyde bir miktar sürtünme vardır.
- Bisikleti toprak zeminde sürmek, beton zeminde sürmekten zordur.
Sürtünmenin Yararları
- Yürürken ayakkabının yere tutunmasını sağlar.
- Araçların fren yapmasını sağlar.
- Kalemle yazmayı, kibritin yanmasını sağlar.
- Buzlu yolda kum ve tırtıklı taban kaymayı önler.
Sürtünmenin Zararları
- Hareketi zorlaştırır, fazla enerji harcatır.
- Cisimlerin aşınmasına ve yıpranmasına neden olur.
- Aşırı sürtünme ısınma ve yanmalara yol açabilir.
Sürtünmeyi Artırma / Azaltma
- Artırma: kar zinciri · buzlu yola kum-tuz · tırtıklı bot tabanı · kaymaz bant.
- Azaltma: menteşe yağlama · valize tekerlek · makine yağı · zımparalama.
Hava ve Su Direnci
- Havanın hareket eden cisme uyguladığı sürtünmeye hava direnci denir; temas yüzeyi büyüdükçe artar.
- Paraşüt yüzeyi büyük olduğu için hava direnci fazladır, iniş yavaşlar.
- Uçağın ve geminin önünün sivri/V olması direnci azaltır.
- Suyun uyguladığı sürtünmeye su direnci denir; su, havadan daha fazla direnç uygular.
Sık Karıştırılanlar
- Sürtünme yalnız zararlı değildir; onsuz yürüyemez ve fren yapamazdık.
- Sürtünme hareketi her zaman durdurmaz, yavaşlatır.
- Hava ve su direnci de birer sürtünme kuvvetidir.
|