Varlıkların Hareketleri

Varlıkların Hareketleri

Parktaki salıncak, sallanma hareketine bir örnektir

Çevremize baktığımızda birçok varlığın hareket ettiğini görürüz. Bir varlığın bulunduğu yerden başka bir yere geçmesine, kısacası yer değiştirmesine hareket denir. İnsanlar yürüyerek, koşarak ya da zıplayarak hareket eder. Kuşlar uçar, balıklar yüzer, kediler sessizce yürür. Bitkiler de hareket eder: Ayçiçeği gün boyunca başını Güneş'e çevirir, bitkilerin kökleri suya doğru uzanır. Cansız varlıklar ise kendiliğinden hareket edemez. Yerde duran bir top, kendisine bir kuvvet uygulanmadıkça olduğu yerde kalır; onu tekmeleyen ya da iten biri olunca yuvarlanmaya başlar.

Hareket eden varlıkları gözlemleyerek hareketlerini tanımlayabiliriz. İşte bazı hareket çeşitleri:

• Hızlı ve yavaş hareket: Varlıklar hızlarına göre hızlı ya da yavaş hareket eder. Otomobilin hareketi, yürüyen bir kaplumbağanın hareketinden çok daha hızlıdır.
• Hızlanan ve yavaşlayan hareket: Bir varlığın hızını artırarak hareket etmesine hızlanma, azaltarak hareket etmesine yavaşlama denir. Bisikletle yokuştan inerken hızlanır, duracağımız yerde fren yapınca yavaşlarız. Uçak kalkarken hızlanır, inerken yavaşlar.
• Dönme hareketi: Bir varlığın kendi çevresinde dönerek yaptığı harekettir. Dönen topaç, vantilatörün pervanesi, bisiklet pedalı ve lunaparktaki dönme dolap dönme hareketi yapar.
• Sallanma hareketi: Bir varlığın ileri geri ya da aşağı yukarı tekrarlayarak yaptığı harekettir. Parkta salıncakta sallanan çocuk ve tahterevallide inip çıkan arkadaşlarımız sallanma hareketi yapar.
• Yön değiştirme hareketi: Bir varlığın gittiği yönün değişmesidir. Köşeden dönen otomobil, yerde seken top ve masa tenisinde raketten dönen top yön değiştirme hareketi yapar.

Gözlem Zamanı

Pencereden dışarı bakalım: Sallanan ağaç dalları, gökyüzünde süzülen kuşlar, yoldan geçen arabalar... Çevremizdeki varlıkların hangi hareket çeşidiyle hareket ettiğini söyleyebiliriz. Aynı varlık bazen birden çok hareket çeşidini birlikte yapabilir.

Unutma!

• Hareket, bir varlığın yer değiştirmesidir.
• Cansız varlıklar kendiliğinden hareket edemez; onları hareket ettiren dışarıdan gelen bir etki vardır.
• Hareket çeşitleri: hızlı-yavaş, hızlanan-yavaşlayan, dönme, sallanma ve yön değiştirme hareketidir.