Isı ve Sıcaklık ÖZETİ sayfasının kaynağını görüntüle

{| class="ikilimavi"
! Madde Madde Bilgi
|-
|
'''Isı Nedir?'''
* Isı, sıcaklıkları farklı maddeler arasında alınıp verilen bir '''enerji türüdür'''.
* Isı ancak sıcaklıkları farklı olan maddeler arasında alınıp verilir.
* Isının akış yönü '''sıcaklığı yüksek olandan sıcaklığı düşük olana''' doğrudur.
* Birimi '''joule (J)''' ya da '''kalori (cal)'''dır.
* Isı, '''kalorimetre kabı''' ile hesaplanır; doğrudan bir araçla okunmaz.
* Isı '''madde miktarına bağlıdır'''.

'''Sıcaklık Nedir?'''
* Sıcaklık, bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren bir '''ölçüdür'''; enerji türü değildir.
* Birimi '''derece Celsius (°C)'''tur.
* '''Termometre''' ile ölçülür; ısı ölçülmez.
* Sıcaklık maddeler arasında alınıp verilmez.
* Sıcaklık '''madde miktarına bağlı değildir'''; bir bardak kaynar su da bir sürahi kaynar su da 100 °C'tur.
* 0 °C'nin altındaki değerler '''eksi''' olarak yazılır (örneğin -4 °C).

'''Benzerlikleri ve Farkları'''
* Benzerlik: ikisi de bir maddenin sıcaklık durumuyla ilgilidir ve günlük yaşamda birlikte kullanılır.
* Benzerlik: ikisi de ısı alışverişi sırasında değişir; ikisinin de bir birimi ve ölçüm yolu vardır.
* Isı enerjidir, sıcaklık ölçüdür.
* Isı alınıp verilir, sıcaklık alınıp verilmez.
* Isının birimi J ya da cal, sıcaklığın birimi °C'tur.
* Isı kalorimetre kabı ile hesaplanır, sıcaklık termometre ile ölçülür.
* Isı madde miktarına bağlıdır, sıcaklık bağlı değildir.

'''Aynı Sıcaklık, Farklı Isı'''
* Sıcaklıkları aynı olan maddelerin ısıları eşit olmak zorunda değildir.
* Bir bardak ve bir sürahi kaynar suyun sıcaklığı 100 °C'tur ama sürahideki suyun ısısı daha fazladır.
* Aynı sıcaklığa gelmek için miktarı fazla olan su '''daha çok ısı''' alır.
* Eşit kütlede alınan sıvıdan uzun süre ısıtılanın sıcaklık artışı daha fazladır.
* Eşit süre ısıtılan kaplardan kütlesi az olanın son sıcaklığı daha yüksektir.

'''Isı Alışverişi'''
* Sıcaklıkları farklı maddeler temas ettirildiğinde aralarında ısı alışverişi başlar.
* Isı veren maddenin sıcaklığı azalır, ısı alan maddenin sıcaklığı artar.
* Isı alışverişi, sıcaklıklar '''eşitleninceye kadar''' sürer.
* Sıcaklıklar eşitlendiğinde alışveriş durur; bu sıcaklığa '''denge (son) sıcaklık''' denir.
* Sıcaklıkları eşit olan maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşmez.
* "Soğuk madde ısı verir" denmez; soğuk denilen madde ısıyı '''alır'''.

'''Sıvıları Karıştıralım'''
* 80 °C'taki su ile 20 °C'taki su karıştırıldığında karışımın sıcaklığı iki değerin arasında olur.
* Son sıcaklık hiçbir zaman ilk sıcaklıkların en düşüğünden küçük, en yükseğinden büyük olamaz.
* Miktarları ve cinsleri aynı sıvılarda son sıcaklık, ilk sıcaklıkların '''ortalamasıdır''': (80 + 20) / 2 = 50 °C.
* Miktarlar eşit değilse son sıcaklık ortalamadan farklı çıkar ama yine iki ilk sıcaklığın arasında kalır.
* Deneyde kaplar özdeş, sıvı miktarları eşit ve sıvılar aynı cins olmalıdır.

'''Grafik Okuma'''
* Sıcaklık–zaman grafiğinde düşey eksen sıcaklığı, yatay eksen zamanı gösterir.
* Eğrinin yükselmesi sıcaklığın arttığını, alçalması azaldığını gösterir.
* İki eğri '''denge sıcaklığında''' birleşir.
* Denge sıcaklığından sonra grafik yatay devam eder; sıcaklık değişmez.

'''Günlük Yaşamdan'''
* Ateşli hastanın alnına ıslak bez konması → bez ısı alır, vücut sıcaklığı düşer.
* Buzdolabından çıkan şişenin buğulanması → su buharı ısı vererek sıvılaşır.
* Kalorifer peteğinin odayı ısıtması → petekteki sıcak su havaya ısı verir.
* Kolonyanın serinletmesi → buharlaşırken elden ısı alır.
* Metal korkuluğun tahtadan soğuk hissedilmesi → metal ısıyı daha hızlı çeker.

'''Sık Yapılan Hatalar'''
* "Havanın ısısı 25 °C'tur." yanlıştır; doğrusu "Havanın '''sıcaklığı''' 25 °C'tur."
* "Kalorifer odaya sıcaklık verdi." yanlıştır; kalorifer odaya '''ısı''' verir.
* Termometre ısıyı değil '''sıcaklığı''' ölçer.
* Isı alan her maddenin sıcaklığı artmaz; hâl değiştiren maddenin sıcaklığı sabit kalır.
* Sıcaklıkları eşit olan maddeler arasında ısı alışverişi olmaz.
|}
<noinclude>
{| style="width:100%;" 
| class="sayfaaltı kd-turuncu" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası KONULARI</categorytree>
|-
| class="sayfaaltı" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası TESTLERİ</categorytree>
|-
| class="sayfaaltı kd-yesil" |<categorytree mode=pages depth=0>Maddenin Doğası SINAVLARI</categorytree>
|-
|}
[[Kategori:KONULAR]][[Kategori:ORTAOKUL KONULARI]][[Kategori:5.SINIF KONULARI]][[Kategori:Maddenin Doğası KONULARI]][[Kategori:Isı ve Sıcaklık KONULARI]]
</noinclude>