Maddelerin Isı Etkisiyle Değişimi sayfasının kaynağını görüntüle

== Maddelerin Isı Etkisiyle Değişimi ==

[[Dosya:Oelzetalbrücke-Schienenauszug.jpg|küçükresim|sağ|alt=Demiryolu raylarında ısınan rayın uzaması için bırakılan genleşme aralığı ve bağlantı düzeni.|Demiryolu raylarında ısınan rayın uzaması için bırakılan genleşme aralığı ve bağlantı düzeni.]]

Maddeler ısı aldıklarında ya da ısı verdiklerinde çeşitli değişimler yaşar. Bu değişimleri evde, okulda ve doğada gözlemleyebiliriz. Isı etkisiyle maddelerde görülen değişimlerden bazıları ısınma-soğuma ile genleşme-büzülmedir.

=== Isınma ve Soğuma ===

* Isı alan maddeler '''ısınır'''; sıcaklıkları artar. Örneğin ocağa konan çaydanlıktaki su ısınır.
* Isı veren maddeler '''soğur'''; sıcaklıkları azalır. Örneğin buzdolabına konulan içecek soğur.
* Sıcaklığı '''termometre''' ile ölçeriz. Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye doğru akar.

=== Genleşme ===

Isınan maddelerin boyu ya da hacmi artar. Bu olaya '''genleşme''' denir.

* Demiryolu rayları arasında boşluk bırakılır; çünkü yazın ısınan raylar uzar, yani genleşir.
* Elektrik ve telefon telleri yazın ısınınca sarkar.
* Sıkışan kavanoz kapağı sıcak suya tutulunca genleşir ve kolayca açılır.
* Termometredeki sıvı ısınınca yükselir.

=== Büzülme ===

Soğuyan maddelerin boyu ya da hacmi azalır. Bu olaya '''büzülme''' denir.

* Kışın soğuyan elektrik telleri gerginleşir, yani büzülür.
* Soğuyan raylar kısalır; bu yüzden raylar arasındaki genleşme aralıkları önemlidir.
* İçinde hava bulunan bir balon soğuk ortamda küçülür.

=== Deney Yapalım ===

Sıkışmış bir kavanoz kapağını açmak için kapağın olduğu kısmı sıcak suya batırmak basit bir deneydir: Kapak ısınınca genleşir ve kolayca açılır. Bu deneyi bir yetişkinin gözetiminde yapabilirsiniz. Böylece ısının maddeler üzerindeki etkisini kendiniz gözlemlersiniz.

=== Unutma! ===

* Isı alan madde ısınır ve '''genleşir'''; ısı veren madde soğur ve '''büzülür'''.
* Raylar ve teller gibi yapılarda genleşme için bilinçli olarak boşluk bırakılır.
* Aynı madde ısındığında ve soğuduğunda farklı davranır; bunu gözlem ve deneylerle görebiliriz.

<noinclude>
[[category:Maddenin Değişimi KONULARI]]
[[category:4.SINIF KONULARI]]
[[category:ORTAOKUL KONULARI]]
[[category:KONULAR]]
</noinclude>