VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER ÖDEVPEDİA 5

Fen Ansiklopedisi sitesinden
DİĞER 6. SINIF ÖDEVPEDİA İÇİN

‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 2 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 3 ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER 2 ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER 3 ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER 4 ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER 5 ‎‎VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER 6 KUVVET VE HAREKET KUVVET VE HAREKET 2

HAFTALIK OLARAK OKUL PLANINA GÖRE O HAFTA İŞLENEN KONULAR İLE ALAKALI OLARAK HAZIRLANAN ÖDEVPEDİA'YA HER ÇARŞAMBA YENİ BİR SAYFA EKLENMEKTEDİR. SİTEDE VAR OLAN BÜTÜN ÇALIŞMALAR OKUL BİLGİLERİNİ PEKİŞTİRME AMAÇLIDIR. BU NEDENLE ÖNCELİK OKUL DERSLERİ VE ÖDEVLERİ OLMALIDIR!

BOŞALTIM SİSTEMİ

Boşaltım Sistemi

Vücutta gerçekleşen yaşamsal olaylar sonrasında çeşitli atık maddeler oluşur. Atık maddeleri vücudumuzdan uzaklaştıran sisteme boşaltım sistemi denir. Boşaltım sistemini oluşturan organlar böbrekler, akciğerler, deri, kalın bağırsak ve karaciğerdir. Hücrelerimizin yaşamak için ihtiyaç duyduğu maddeler kan yoluyla taşınır. Bu maddeler hücrede kullanılır ve bazı maddeler atık olarak birikir. Biriken maddelerin hücreden atılması gerekir. Bu işlemi boşaltım sistemi yapar.

Hücrede atık maddelerin oluşmasını bir odunun yanmasına benzetebiliriz. Odunlar enerji vererek yanarlar ve geriye kül bırakırlar. Hücredeki olaylar da buna benzemektedir. Besinler çeşitli görevlerde kullanılır ve geriye atık maddeleri kalır.

Boşaltım Sisteminin Görevleri

  • Kandaki madde dengesini sağlar. (böbreklerde)
  • Besinlerin posa olmuş atıklarını dışarı atar.
  • Vücuttaki tuz ve su seviyesini düzenler.
  • Terleme yoluyla vücut ısısını ayarlamaya yardım eder.
  • Kanın asit baz dengesini sağlamak

Bazı atıklar solunumla, bazıları terlemeyle, bazıları dışkılamayla, bazıları ise idrarla dışarı atılırlar.

Boşaltım Sistemi Organları

Böbrekler: Hücrelerde oluşan artık maddeler kana geçerler. Kirlenmiş olan bu kan eğer temizlenmezse zamanla gerçek görevini yapamaz hale gelir. Canlılığın devam etmesi için kandaki artık maddelerin temizlenmesi gerekmektedir. Böbreklerin görevi kirlenmiş olan kanı süzerek temizlemektir. Süzülme işleminden sonra oluşan atıklar çeşitli işlemlerden sonra idrar olarak dışarı atılır. Böbrekler iki tanedir, bel omurlarının iki yanında bulunur. Şekil olarak fasulyeye benzeyen böbrekler yaklaşık 10cm uzunluğundadır.

Böbrek Atardamarı: Böbreğe kirli kanı getirir. ( Oksijeni ve  artık maddesi fazla olan kanı taşır. )

Böbrek Toplardamarı: Süzülen kanı vücuda dağıtır. ( Karbondioksiti fazla, artık maddesi az olan kanı taşır)

Nefron: Kanı süzmekle görevli olan böbrek bölümüdür. Her böbrekte yaklaşık 1 milyon tanedir.

Böbrekte kanın süzülmesi şu aşamalardan geçerek gerçekleşir:

  • Kan böbrek atardamarı yardımıyla böbreğe ulaşır ve süzme birimi olan nefronlarda süzülür.
  • Yararlı maddeler emilerek tekrar kana verilir.
  • Süzülerek temizlenen kan böbrek toplardamarıyla böbreklerden çıkar.
  • Süzülme sonrasında kalan su, üre ve tuz idrar denilen sıvıyı oluşturur.
  • Oluşan idrar üreterle(idrar borusu) idrar kesesine taşınır.
  • İdrar üretradan dışarı atılır.

Deri: Derinin boşaltımdaki görevi terlemeyi sağlamaktır. Terin içinde su, tuz ve bazı atık maddeler bulunur. İnsan vücudunda yüz, ayak ve ellerde yoğunluklu olmak üzere 2 – 5 milyon arası ter bezi bulunur. Hastalandığımızda veya hareket edip vücudumuz ısındığında çabucak terleriz. Bunun nedeni terin buharlaşırken vücudun soğumasını sağlamaktır.

Akciğerler: Akciğerler biri sağda diğer solda olmak üzere iki tanedir ve göğüs kafesi içinde bulunurlar. Akciğerlerin boşaltım sistemindeki görevi kanda bulunan karbondioksit ve suyu solunumla dışarı vermektir.

Karaciğer: Vücudun sağ tarafında, diyafram kasının altında bulunan karaciğerin ağırlığı yaklaşık 2Kg’dır.  Koyu kırmızı renkte olduğu için bu ismi almıştır. Karaciğerin boşaltım sistemindeki görevi  proteinlerin sindirimi sonrasında oluşan Amonyak gibi zehirli maddeleri Üreye çevirerek vücudun zarar görmesini engellemektir.

Kalın Bağırsak: Kalın bağırsak sindirim sonrası kalıntıların dışkı şeklinde atılmasını sağlar. Dışkının içeriği besin atıkları, su ve safra sıvısıdır.

Boşaltım Maddeleri Nelerdir?

  • Suyun fazlası, tuz, üre, ürik asit,karbondioksit, safra, besin posaları, keratin, bazı hormonlar, ter başlıca atık maddelerdir.

Boşaltım Sistemi Hastalıkları

  • Böbrek yetmezliği, böbrek iltihabı, böbrek taşı, albümin hastalığı, sistit gibi hastalıklardır.

Boşaltım Sisteminin Sağlığı

  • Günde en az 2 litre su içmeliyiz.
  • Sıcak havalarda terleriz ve vücudumuzun su ihtiyacı artar. Bu nedenle içtiğimiz su miktarını artırmalıyız.
  • Dengeli beslenmeliyiz.
  • Yiyeceklerin ve suyun temiz olmasına dikkat etmeliyiz.
  • Acılı, baharatlı ve aşırı tuzlu besinleri tüketmekten kaçınmalıyız.
  • Deri ve vücut temizliği için sık sık banyo yapmalıyız.
  • Sigara ve alkol kullanmamalıyız.


1

Akciğer.png
Tekli Açık Böbrek.png
1 2
Deri küçük.png
Kalın Bağırsak.png
3 4
MİNİLOGO.png
Yukarıda numaralanmış organların aşağıda harflerle belirtilmiş hangi yolla vücuttan hangi maddeyi attıklarını altta harfleri ile doldurunuz.

a. su, üre, tuz b. su, safra, besin atıkları c. su, tuz d. su, karbondioksit e. terleme f. idrar g. dışkı h. soluk verme

1.

yoluyla

atar
2.

yoluyla

atar
3.

yoluyla

atar
4.

yoluyla

atar

2

MİNİLOGO.png
Aşağıda verilen vücut atıklarının hangi organlardan atıldığını bulunuz.

Tekli Açık Böbrek.pngKalın Bağırsak.pngDeri küçük.pngAkciğer.png
Üre
Su
Karbondioksit
Tuz
Besin Atıkları


A. Aşağıda yer alan kavramları, verilen cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun şekilde yerleştiriniz. MİNİLOGO.png

Nefron Böbreğin Üretra Tuz Safra Anüs Mesane Akciğer

1

Atılan dışkının içeriği besin atıkları, su ve

sıvısıdır.

2

İdrar vücutta terk edilene kadar sidik torbası diğer adıyla

'de bekletilir.

3

süzdüğü atıklar idrar olarak vücuttan atılırlar.

4

'lerin boşaltım sistemindeki görevi kanda bulunan karbondioksit ve suyu solunumla dışarı vermektir.

5

, kanı süzmekle görevli olan böbrek bölümüdür. Her böbrekte yaklaşık 1 milyon tanedir.

6

Terin içinde su,

ve bazı atık maddeler bulunur.

7

İdrarın vücut dışına atıldığı son yer

'dır.

8

Besin atıklarının vücut dışına atıldığı son yer

'dür.


B. Aşağıda verilen bilgiler doğru ise D, Yanlış ise Y seçeneğini seçiniz. MİNİLOGO.png

1

 D   Y 
Akciğerimiz terleme yoluyla su ve tuzun bir kısmından kurtulmamızı sağlar.
İdrarın yaklaşık %91-96'sı sudan oluşur.
Böbrekler, omurgalılarda bulunan fasulye biçiminde boşaltım organlarıdır.
Vücuttan bulunan atık, zararlı ve fazla maddelerin uzaklaştırılmasına boşaltım denir.
Boşaltım vücutta sadece boşaltım sistemi tarafından gerçekleştirilir.

2

 D   Y 
İdrar kesesi kaslı bir yapıya sahiptir.
Üreterler, böbrek ile idrar torbası arasında bulunan kas liflerinden oluşmuş boru şeklinde yapılardır.
Üretra, çok zehirli olan amonyağı daha az zehirli olan üre ve ürik aside dönüştürür.
Karaciğer, karbondioksit ve su buharının vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan organdır.
Besin atıklarından sindirimden sonra vücuttan atılmasını ince bağırsak sağlar.

C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. MİNİLOGO.png

1 Boşaltım sistemi yapıları aşağıdaki numaralarla gösterilmiştir.

Boşaltım sistemi numerik gösterim.png

Buna göre;

I. İdrarın oluşumunu sağlayan yapı

II. İdrarı idrar kesesine taşıyan yapı

özellikleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir.

A) K ve N
B) K ve L
C) L ve M
D) M ve N

2 Boşaltım denildiğinde boşaltım sisteminin yanı sıra bu sisteme yardımcı olan organlar bulunmaktadır.

Boşaltım Sistemi
Organları
Boşaltıma Yardımcı
Organlar
1- Akciğer a- Deri
2- Böbrekler b- Kalın bağırsak
3- Üretra c- Mesane
4- Üreter d- Karaciğer

Tabloda boşaltım sistemi organları ve boşaltıma yardımcı organlar verilirken hata yapılmıştır.

Buna göre tabloda yapılan hatanın düzeltilmesi için hangilerinin yeri değiştirilmelidir

A) 2 ve d
B) 1 ve c
C) 1 ve a
D) 2 ve b

3 Böbreklere kanı getiren ve uzaklaştıran damarlar aşağıdaki gibi gösterilmiştir.

Boşaltım sistemi damar gösterimi.png

Bu damarlarla alakalı olarak;

I. Böbrek atar damarındaki kan temizdir ancak tuz, su ve üre temizlenmemiştir.

II. Böbrek atar damarındaki kan kirlidir ancak tuz, su ve üre miktarı temizlenmiştir.

III. Böbrek toplar damarındaki kan kirlidir ancak tuz, su ve üre miktarı temizlenmiştir.

verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III

4 Öğretmenin verdiği aşağıdaki ödevi Kerim aşağıdaki gibi doldurmuştur.

Aşağıdaki uygulamada verilen organların vücuttan uzaklaştırdıkları maddeleri işaretleyiniz.
Su Tuz Üre CO2 Atık
Böbrek
Kalın Bağırsak
Deri
Akciğer

Kerim doldurmuş olduğu bu tabloda hangi organı eksiksiz bir şekilde dolmuştur?

A) Böbrek
B) Kalın Bağırsak
C) Deri
D) Akciğer

5 Boşaltım sistemi sağlık bir şekilde çalışmayan insanlarda hastadan alınan kanın, bir makine ve pompa yardımıyla diyaliz adı verilen bir süzgeçten (yapay böbrek) geçirilirken atık ve ve sıvı seviyelerinin ayarlanarak hastaya geri verilmesi gerekir.

Aşağıda bir diyaliz makinesinin çalışma şekli gösterilmiştir.

Hemodialysis-tr.svg

Buna göre bu sistemle alakalı olarak verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Atık maddelerin çok olduğu kan damar yolu açılarak diyaliz makinesine verilir.
B) Diyaliz makinesi kandaki üre ve fazla tuzu kandan uzaklaştırır.
C) Diyaliz makinesinde temizlenen kan damar yoluyla vücuda geri verilir.
D) Diyaliz makinesi böbreklerden daha iyi bir temizleme sağlarlar.

6

Deri Kesiti.png
Deri Kesiti

Yukarıda verilen organ ile alakalı olarak;

I. Boşaltım sistemi organıdır.

II. Vücuttan su ve tuzu uzaklaştırır.

III. Sadece boşaltım görevi vardır.

söylenenlerden hangileri doğrudur.

A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) II ve III
D) I ve II


TEST

1

Vücudumuz için gerekli maddeleri beslenme yolu ile alırız. Bu maddeleri yaşamsal faaliyetlerimizde kullanırız. Tabi bunun sonucunda da atık maddeler oluşur. Bunula birlikte vücudumuza aldığımız maddelerin bir kısmını kullanamayız. Fazla alınan ve kullanılmayan bu artık maddeleri vücudumuzdan uzaklaştırmamız gerekir.

I. Artık ve atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım denir.

II. Boşaltım olayını sadece boşaltım sistemi organları gerçekleştirir.

III. Sindirim atıklarının atılmasında kalınbağırsak görev alır.

Boşaltım ile ilgili olarak yukarıdaki yorumlardan hangileri yapılabilir?

A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I,II ve III

2

İdrarın yaklaşık %91-96'sı sudan oluşur. Kalan kısım genel olarak inorganik tuzlar, üre, organik bileşikler ve organik amonyum tuzları olarak tanımlanabilir.

İdrarın oluşumundan vücut dışına atılıncaya kadar yapılar aşağıdakilerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

A) BöbrekSağ icon 5.pngÜretraSağ icon 5.pngİdrar KesesiSağ icon 5.pngÜreter
B) BöbrekSağ icon 5.pngÜretraSağ icon 5.pngÜreterSağ icon 5.pngİdrar Kesesi
C) BöbrekSağ icon 5.pngÜreterSağ icon 5.pngÜretraSağ icon 5.pngİdrar Kesesi
D) BöbrekSağ icon 5.pngÜreterSağ icon 5.pngİdrar KesesiSağ icon 5.pngÜretra

3 Aşağıdaki şekilde boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar gösterilmiştir.

Boşaltım sistemi yanlış gösterim.png

Bu yapı ve organlarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Organların yerleri doğru gösterilmiştir.
B) İdrar kesesi ile üreterin yerleri değiştirilmelidir.
C) Üreter ile üretranın yerleri değiştirilmelidir.
D) Böbrek ile idrar kesesinin yerleri değiştirilmelidir.

4 Vücudumuzda boşaltımda görevli bazı organlarımızın şekilleri verilmiştir.

Akciğer.png
Tekli Açık Böbrek.png
Deri küçük.png

Her bir organın altındaki noktalı yerlere bu organın vücuttan uzaklaştırdığı atık maddeleri yazmak istersek, aşağıdakilerden hangisini yazamayız?

A) Karbondioksit
B) Su
C) Amonyak
D) Üre

5 Vücudumuzda boşaltımda görevli bazı organlarımızın şekilleri verilmiştir.

Akciğer.png
Tekli Açık Böbrek.png
Deri küçük.png
Kalın Bağırsak.png

Buna göre;

  1. Su
  2. Tuz
  3. Üre
  4. Karbondioksit

Maddelerinden hangileri verilen organlar tarafından ortak olarak vücuttan atılır?

A) Yalnız 1
B) 1 ve 2
C) 2 ve 4
D) 1, 2 ve 3

6 Böbrek atardamarı ile böbreğe gelen kan, böbreklerde süzüldükten daha sonra böbrek toplardamarıyla burayı terk eder.

Boşaltım sistemi damar gösterimi.png

Bu damarlardan geçen kandaki oksijen, su ve üre miktarını aşağıdaki gibi grafik olarak gösterilmiştir.

Üre Su oksijen seviyeleri yanlış grafik.png

Çizilmiş olan bu grafiklerle ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

A) Sadece su miktarını gösteren grafik doğru olarak gösterilmiştir.
B) Oksijen ve su miktarlarını gösteren grafikler doğru iken üre miktarı yanlış gösterilmiştir.
C) Oksijen ve üre miktarlarını gösteren grafikler doğru iken su miktarı yanlış gösterilmiştir.
D) Üç grafikte doğru şekilde gösterilmiştir.

7 Fen bilimleri dersinde öğretmen öğrencilerine aşağıdaki soruyu soruyor.

Bilimci (3).png
Böbreklerimizin sağlığını korumak için nelere dikkat etmeliyiz?

Buna göre öğrencilerin soruya verdikleri cevaplardan hangisi yanlıştır?

A) Belimizi, ayaklarımızı soğuktan korumalıyız.
B) Kişisel temizliğe dikkat etmeliyiz.
C) Bol tuzlu ve baharatlı besinler tüketmeliyiz.
D) Ağrılı idrar yapma vb. durumlarda vakit kaybetmeden doktora gitmeliyiz.

8 Aşağıda verilen tabloda atık maddeleri uzaklaştıran bazı organlar ve uzaklaştırdıkları maddeler işaretlenmiştir.

K L M N O
Deri
Akciğerler
Kalın bağırsak

Buna göre :

I. L ile sembolize edilen su olabilir.

II. M ile sembolize edilen karbondioksit olabilir.

III. K ile sembolize edilen tuz olabilir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I,II ve III