KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME ÖDEVPEDİA

Fen Ansiklopedisi sitesinden
DİĞER 5. SINIF ÖDEVPEDİA İÇİN

‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 2 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 3 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 4 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 5 ‎‎CANLILAR DÜNYASI ‎‎CANLILAR DÜNYASI 2 ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME 2 ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME 3 ‎‎MADDE VE DEĞİŞİM

HAFTALIK OLARAK OKUL PLANINA GÖRE O HAFTA İŞLENEN KONULAR İLE ALAKALI OLARAK HAZIRLANAN ÖDEVPEDİA'YA HER ÇARŞAMBA YENİ BİR SAYFA EKLENMEKTEDİR. SİTEDE VAR OLAN BÜTÜN ÇALIŞMALAR OKUL BİLGİLERİNİ PEKİŞTİRME AMAÇLIDIR. BU NEDENLE ÖNCELİK OKUL DERSLERİ VE ÖDEVLERİ OLMALIDIR!

KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ

Hayatımızın her yerinde kuvvetin etkilerini görürüz. Kuvvet cisimleri durdurabilir veya hareketlendirebilir. Cisimlerin şeklini değiştirebilir veya hareketin yönünü değiştirebilir.

Kuvvetin Özellikleri:

Динамометри.jpg

Hareketi başlatan, durduran, yavaşlatan veya hızlandıran; cisimlerde şekil değişikliği yapan etkiye kuvvet denir. Topa vurduğumuzda hızlanması, oyun hamurunu sıktığımızda ezilmesi, frene basıldığında aracın yavaşlaması gibi pek çok olay kuvvet sayesinde gerçekleşir.

Kuvvetlerin büyüklüğü değişebilir.

Örneğin bir defteri kaldırmak için gerekli olan kuvvetle bir koltuğu kaldırmak için gerekli olan kuvvet aynı değildir. Farklı durumlar farklı kuvvetler gerektirir.

Kuvvetin Ölçülmesi

Kuvvet verdiği etkilere göre ölçülür. Kuvveti ölçen alete dinamometre denir. Dinamometre yayların esneklik özelliğinden yararlanarak çalışır.

El kantarı şeklindeki dinamometreye kuvvet uygulandığında içindeki yay uzar. Yay ne kadar çok uzarsa kuvvet de o kadar büyük olur. Dinamometrenin üzerinde cetvellerde olduğu gibi sayılar bulunur. Bu sayede kuvvetin ne kadar olduğu doğru şekilde belirlenebilir.

Kuvvetle ilgili pek çok bilim insanı çeşitli çalışmalar yapmıştır. Bu bilme en büyük katkıyı yapan ise İngiliz bilim insanı Isaac Newton(ayzek nivtın)’dır. Kuvvet birimi olarak Newton (N) kabul edilmiştir. Yanı kuvvet büyüklüğünden bahsederken 3N, 5N gibi birim belirtilir.

A. Aşağıda yer alan kavramları, verilen cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun şekilde yerleştiriniz. MİNİLOGO.png

Hareket Kestine Şeklini Newton Kütlesi Durdurabilen Boyuna Yönünü Yaylar Cinsine Dinamometre

1

Kuvvet duran cismi

ettirebilen, hareket eden cismi

etki bir etkidir.

2

Cisimlerin

değiştirebilir veya hareketin

değiştirebilir.

3

Dinamometre içerisinde esneyebilen

vardır.

4

Kuvvet

ile ölçülür.

5

Kuvvetin birimi

adındaki bilim insanından alır.

6

Dinamometredeki yayın esnekliği, yayın

,

ve

bağlıdır.

7

Ölçülen cismin

arttıkça ağırlık miktarı da artar.


B. Aşağıda verilen bilgiler doğru ise D, Yanlış ise Y seçeneğini seçiniz. MİNİLOGO.png

1

 D   Y 
Kuvvetin birimi gramdır.
Dinamometreye uygulanan kuvveti ne kadar arttırırsak arttıralım bir noktaya kadar gelebilir.
Kuvvet ölçümü eşit kollu terazi ile ölçülebilir.
Kuvvet cisimleri durdurabilir veya hareketlendirebilir.
Lastik ve balon esnek cisimlere örnek olarak verilebilir.

2

 D   Y 
Cisme uygulanan kuvvet mutlaka cismin şeklini değiştirir.
İnce yay ile yapılan bir dinamometre daha hassas ölçüm yapacaktır.
Her yayın bir esneklik sınırı bulunmaktadır.
Kuvvet cisimlerin şeklini değiştirebilir veya hareketin yönünü değiştirebilir.
Esnek bir cisim kuvvet etkisi kalktığında eski haline geri döner.

C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. MİNİLOGO.png

1 Dinamometre ile alakalı olarak;

  • Diğer adı kuvvetölçerdir.
  • Ölçümlerini yayların esneklik özelliğini kullanarak yaparlar.
  • Kuvvet ölçmeye yarayan araçlardır.

Yapılan yorumlardan hangileri doğrudur?

A) Yalnız 1
B) 1 ve 2
C) 1 ve 3
D) 1, 2 ve 3

2 Özdeş yaylarda P, R, S ve T csiimleri aşağıdaki gibi asılmıştır.

Yay 0.png
Denge
Konumu
Yay 1.png
P
Yay 6.png
R
Yay 2.png
S
Yay 4.png
T

Uzama miktarları farklı olan cisimlerin hangisi cisme daha fazla kuvvet uygulamıştır?

A) P
B) R
C) S
D) T

3 Şekilde ki gibi 3 cisim dinamometre ile ölçülmektedir.

1. Ölçüm
Dinamometre 11.png
P
2. Ölçüm
Dinamometre 33.png
2P
3. Ölçüm
Dinamometre 66.png
4P

Bu ölçüme bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) 1. ölçüm değeri 2. ölçüm değerini yarısı kadardır.
B) 3. ölçüm değeri 1.'nin 4 katı kadar olabilir.
C) 3. ölçüm değeri 2.'nün yarısı kadardır.
D) 3. ölçüm değeri tam sonuç vermemiş olabilir.

4 Dinamometrenin maksimum ölçme miktarını geçmemek şartıyla 3 kuvvet uygulanarak değerler aşağıdaki gibi tabloya işleniyor.

Uygulanan
Kuvvet(N)
Uzama
Miktarı(cm)
I. Durum P 2
II. Durum 24 R
III. Durum 32 8

Bu ölçüme bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) II. durumda dinamometredeki uzama miktarı 4 cm'dir.
B) I. durumda dinamometreye 8N'luk kuvvet uygulanmıştır.
C) Dinamometredeki her 1 cm'lik uzama miktarı 4 N'luk değere eşittir.
D) II. durumda uygulanan kuvvet birimci durumdakinden fazladır.

5 Ağırlıkları aşağıda belirtilmiş olan cisimler özdeş dinamometrelere bağlandıklarında şekildeki gibi oluyorlar.

I. II. III. IV.
Dinamometre 333.png
24 N
Dinamometre 444.png
18 N
Dinamometre 666.png
48 N
Dinamometre 222.png
16 N

I. dinamometrenin doğru bir ölçüm yaptığı bilindiğine göre diğer dinamometrelerin hangileri doğru bir ölçüm yapmıştır?

A) Yalnız IV
B) Yalnız III
C) III ve IV
D) II, III ve IV

6 Aşağıdaki tabloda bir dinamometreye asılan ağırlıkların uyguladığı kuvvet ve bu kuvvetin dinamometre yayını ne kadar uzattığı verilmiştir.

Asılan
Ağırlık(N)
Uzama
Miktarı(cm)
10 20
20 40

Aynı dinamometre ağırlığı bilinmeyen başka bir cisim bağlandığında 30cm uzadığına göre bu cismin ağırlığı kaç Newton'dur?

A) 11
B) 15
C) 20
D) 30


TEST

1 8 N ağırlığında bir kuvvet aşağıdaki dinamometreler sırayla ölçülmektedir.

I. II. III. IV.
Dinamometre max5.png Dinamometre max10.png Dinamometre max15.png Dinamometre max20.png

Buna göre bu cismin ölçülebildiği en hassas ölçüm hangisiyle yapılmıştır?

A) I
B) II
C) III
D) IV

2 Hareket yönü belirtilmiş olan cisme a ve b kuvvetleri uygulanmaktadır.

a Sola kuvvet 10.png Blok 18.png Sağa kuvvet 10.png b
Hareket Yönü
Sola kuvvet 12.png

Buna göre bu kuvvetlerin cismin hareketine etsi nasıl olur?

a b

A)HızlanırHızlanır
B)HızlanırYavaşlar
C)IIYavaşlar
D)IIIHızlanır

3 Aşağıda bazı olaylar verilmiştir.

  • Pencerenin açılması
  • İtilen el arabasının harekete geçmesi
  • Teneke kutunun ezilmesi
  • Tahtaya yazı yazılması

Buna göre olayların kaç tanesi kuvvetin etkisiyle gerçekleşmiştir?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4

4 İlk boyları eşit özdeş yaylara P, R ve S yükleri bağlanıyor. Boyları aşağıdaki gibi olan yaylar aşağıda gösteriliyor.

Yay 4.png
P
8cm
Yay 6.png
R
11cm
Yay 2.png
S
4cm

Buna göre cisimleri ağırlıkları arasındaki bağlantı aşağıdaki hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

A) S < R < P
B) P < S < R
C) R < P < S
D) S < P < R

5 Özdeş dinamometrelerine asılan cisimler P ve R kuvvetleri uygulamaktadır.

Dinamometre 444.png
P
Kuvveti
Dinamometre 111.png
R
Kuvveti

Buna göre bu cisimlerin ağırlıkları aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?

P R

A)100 N120 N
B)80 N20 N
C)30 N50 N
D)60 N60 N

6 Aşağıda iki farklı dinamometrenin maksimum ölçebileceği ağırlık gösterilmiştir.

K
Dinamometresi
L
Dinamometresi
Dinamometre max30.png Dinamometre max60.png

Bu dinamometreler ile alakalı olarak aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?

A) K dinamometresi, L dinamometresinden daha hassas ölçüm yapabilir.
B) L dinamometresi, K dinamometresinden daha büyük ağırlıkları ölçebilir.
C) L dinamometresinde, K dinamometresinden daha ince bir yay kullanılmıştır.
D) K dinamometresinde, L dinamometresinden daha esnek bir yay kullanılmıştır.

7

Kuvvetler, temas gerektiren ve temas gerektirmeyen kuvvetler olarak ikiye ayrılmaktadır. Temas gerektiren kuvvetlerde etki ve verilen tepki arasında bir fiziksel temas bulunmaktadır. Temas gerektirmeyen kuvvetler ise, herhangi bir fiziksel temas olmadan gerçekleşen kuvvetlerdir.

Kuvvet çeşitleri ile alakalı aşağıdaki uygulamayı Ali şekildeki gibi dolduruyor

Aşağıdaki olayların temas gerektirenlerinde Tık icon 3.png, gerektirmeyenlerinde Çarpı icon 1.png gelecek şekilde işaretleyiniz.
Tık icon 3.png Çarpı icon 1.png
1. Masanın geri çekilmesi.
2. Saça sürtülen balonun kağıt parçalarını çekmesi.
3. Rüzgarın yerdeki yaprakları uçurması.
4. Baltayla odun kesilmesi.

Buna göre yukarıdaki etkinlikte Ali kaç numaralı olayda hata yapmıştır?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4

8 Aşağıdaki olaylardan hangisi kuvvetin etkisi olmadan gerçekleşmiştir?

A) Odamızda bulunan sandalyeyi iterek yerini değiştirmemiz
B) Elektriğin odamızdaki televizyonu çalıştırması
C) Elimize aldığımız teneke kutuyu buruşturmamız
D) Futbol topuna vurarak hızlandırmamız