CANLILAR DÜNYASI ÖDEVPEDİA

Fen Ansiklopedisi sitesinden
DİĞER 5. SINIF ÖDEVPEDİA İÇİN

‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 2 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 3 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 4 ‎‎GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR 5 ‎‎CANLILAR DÜNYASI ‎‎CANLILAR DÜNYASI 2 ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME 2 ‎‎KUVVETİN ÖLÇÜLMESİ VE SÜRTÜNME 3 ‎‎MADDE VE DEĞİŞİM

HAFTALIK OLARAK OKUL PLANINA GÖRE O HAFTA İŞLENEN KONULAR İLE ALAKALI OLARAK HAZIRLANAN ÖDEVPEDİA'YA HER ÇARŞAMBA YENİ BİR SAYFA EKLENMEKTEDİR. SİTEDE VAR OLAN BÜTÜN ÇALIŞMALAR OKUL BİLGİLERİNİ PEKİŞTİRME AMAÇLIDIR. BU NEDENLE ÖNCELİK OKUL DERSLERİ VE ÖDEVLERİ OLMALIDIR!

CANLILAR DÜNYASI

CANLILARI TANIYALIM

Bilimsel olarak canlılar belirli guruplara ayrılmıştır. Bilim insanları bu gruplamayı yaparken canlıların dış görünüşlerine değil, vücutlarındaki yapı ve organlara, beslenme, üreme, hücre yapısı gibi özellikleri dikkate alırlar.

Dünyadaki tüm canlılar 4 gruba ayrılmıştır.

  1. Hayvanlar
  2. Bitkiler
  3. Mantarlar
  4. Tek hücreliler.

Hayvanlar

Günlük hayatta kedi, köpek, kuş gibi hayvanları sıklıkla görürüz. Farklı yaşam alanlarında yaşayan hayvan türleri de farklıdır. Orman, okyanus, göl veya akarsu ortamında bulunan hayvan türleri çok çeşitlidir.

Bilimsel sınıflandırmada insanlar da hayvanlar sınıfından kabul edilir. İnsanlar hücre, doku, organ, sistem benzerliklerinden dolayı hayvanlarla aynı guruba alınmıştır.

Hayvanların genel özellikleri:

  • Genellikle hareketlidirler.
  • Kendi besinlerini üretemezler. diğer hayvan ve bitkilerle beslenirler.
  • Çok sayıda hücreden oluşmuşlardır.
  • Genellikle dişi ve erkek olmak üzere cinsiyetleri vardır.
  • Tanımlanmış 1,5 milyon hayvan türü vardır.

Omurgalı hayvanlar: İskeleti olan insan, at, fil, kuş, hamsi gibi türlerdir. omurgalı hayvanlar çeşitli alt basamaklara ayrılır.

  • Balıklar: suda yaşarlar. Solungaç solunumu yaparlar. derileri pullarla kaplıdır. Genellikle yumurtayla çoğalırlar. (Mezgit, hamsi, lüfer, orkinos vb.)
  • Kurbağalar: Hem kara hem de sularda yaşarlar. Ayak parmakları arası perdelidir. Yumurtayla çoğalır ve akciğer solunumu yaparlar.
  • Sürüngenler: Ayakları yoktur veya sürünmeye yetecek kadar küçüktür. Derileri pul gibi sert maddeyle kaplıdır. Yumurtayla çoğalırlar. Sürünerek hareket ederler. ( timsah, kaplumbağa, yılan vb.)
  • Kuşlar: Vücutları tüylerle kaplıdır. Tavuk, penguen, deve kuşu gibi uçamayan türleri vardır. Yumurtayla çoğalırlar
  • Memeliler: Yavrularını doğururlar ve sütle beslerler. Genellikle karada yaşarlar. Yunus, balina, yarasa, fok gibi farklı ortamlarda yaşayan türler de vardır. İnsan, kedi, geyik, fil, fare, kaplan vb. memeli canlılara örnektir.

Omurgasız hayvanlar: iskeleti olmayan süngerler, denizanası, solucan, salyangoz, deniz yıldızı, yengeçler, çıyanlar, akrepler, keneler, örümcekler ve çeşit çeşit böcekler gibi türlerdir.

2.  Bitkiler

Ağaçlar, çiçekler, otlar, yosunlar bitkilere örnektir. Çoğunlukla toprağa köklerle tutunmuş olarak yaşarlar. Genellikle renkleri yeşildir.

Bitkilerin genel özellikleri

  • Hayvanlar gibi hareket etmezler.
  • Genellikle kök, gövde, yaprak gibi bölümleri vardır.
  • Fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler.
  • Fotosentezle karbondioksit alıp oksijen verirler.
  • Genellikle toplu olarak yaşarlar.
  • Yeryüzünün her iklimine uyum sağlamış bitki türü vardır.

Çiçekli bitkiler: Bitkilerin dişi ve erkek üreme organları çiçeklerinde bulunur. Elma, fındık, gül, erik, pancar, kiraz gibi tohumlu bitkilerin çiçekleri vardır.

Çiçeksiz bitkiler: Bu bitkilerin çiçekleri olmadığı için tohumları oluşmaz. Üremek için başka yöntemleri vardır. At kuyruğu, ciğer otu, eğrelti otu, kibrit otu, kara yosunu örnek olarak verilebilir.

3. Mantarlar

Şapkalı mantarlar genellikle toprağa bağlı olarak büyüdüğü için çoğu insan mantarları bitki olarak düşünür. Mantarlar ayrı bir sınıflandırma içinde incelenirler.

Mantarların genel özellikleri

  • Tek hücreli veya çok hücreli olabilirler.
  • Bitkiler gibi fotosentez yapamazlar.
  • Daha çok nemli bölgelerde yaşamayı severler.
  • Bazı türleri zehirlidir.
  • Ölen canlıların çürümesini sağlayan mantar türleri vardır. (çürükçül mantar)
  • Hayvanlarda cilt rahatsızlığı yapan türleri de varır.
  • Bayatlayan ekmek ve peynirin üzerindeki küflenmeyi mantarlar yapar. ( küf mantarı)
  • İnsanların yetiştirdi mantar türüne kültür mantarı denir.
  • Dildeki pamukçuk hastalığı, kafa derisindeki saç kıran hastalığı, ayaktaki mantar hastalığı mantarlar nedeniyle oluşur.


4. Mikroskobik Canlılar

Gözle görülemeyecek kadar küçük canlılardır. Mikroskopla görülebildikleri için bu ismi almışlardır.

İnsanda hastalık yapan türleri vardır. Mikroskobik canlıların neden olduğu hastalıklara grip, uçuk, verem, aids, kolera, dizanteri vb. örnek verilebilir.


A. Aşağıda yer alan kavramları, verilen cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun şekilde yerleştiriniz. MİNİLOGO.png

Mantarlar Memeli Mikroskop Çiçeksiz Yumurta Omurgalılar Fotosentez Mikroskobik Çiçekli

1

Kuşlar

ile çoğalan canlılardır.

2

Gözle gözlemleyemeyeceğimiz kadar küçük olan canlılara

canlılar denir.

3

Çocuk bakımı olan yavrularını sütle besleyen

canlılar,

sınıfına girerler.

4

Gözle göremediğimiz ufak canlıları

yardımıyla gözlemleriz.

5

Omurgalı hayvanlar arasında vücutları tüylerle kaplı olan

da girerler

6

Kendi besinlerini kendi yapan bitkiler

ve

olmak üzere ikiye ayrılırlar.

7

Güneş ışığı, su, mineral ve karbondioksiti kullanarak bitkiler

ile besin ve oksijen üretirler.


B. Aşağıda verilen bilgiler doğru ise D, Yanlış ise Y seçeneğini seçiniz. MİNİLOGO.png

1

 D   Y 
Mantarlar kendi besinlerini kendileri üretirler.
Mantarların zararlı ve zararsız olanları vardır.
Yengeçler sürüngenler sınıfında yer alırlar.
Gelişmiş bitkiler kök, gövde ve çiçek kısmı olmak üzere 3 kısımdan oluşur.
Menekşe, domates, elma ve kiraz gibi bitkiler çiçekli bitkiler sınıfında yer alırlar.

2

 D   Y 
Sürüngen canlılar doğurarak çoğalırlar.
Hayvanların ilk sınıflandırması vücutlarındaki omurganın olup olmamasına göre yapılır.
Kara ve su yosunları çiçeksiz bitkilere örnektir.
Mikroskobik canlıların farklı koşullarda yaşayabilen çeşitleri mevcuttur.
Mikroskop ile yapılan araştırmalar çok uzak mesafeleri gözlemlemek üzeredir.

C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. MİNİLOGO.png

1 Aşağıda canlıların sınıflandırılmasına ait bir şema verilmiştir.

Canlılar
Aşağı icon 1.png Aşağı icon 1.png Aşağı icon 1.png Aşağı icon 1.png
I Mantarlar II Hayvanlar

"Şemanın doğru olabilmesi için numaralandırılmış kısımlara ne getirilmelidir?

I II

A)Çiçekli
bitkiler
Çiçeksiz
bitkiler
B)Mikroskobik
Canlılar
Bitkiler
C)Omurgalı
Hayvanlar
Omurgasız
Hayvanlar
D)YosunlarKuşlar

2 Aşağıda bir bitkinin kısımları numaralandırarak verilmiştir.

Çiçeğin kısımları numaralandırılmış.png

Numaralandırılmış kısımların isimleri hangi secenekte doğru olarak verilmiştir?

1 2 3 4

A)ÇiçekYaprakGövdeKök
B)KökGövdeÇiçekYaprak
C)ÇiçekGövdeYaprakKök
D)YaprakKökÇiçekGövde

3

Mammal Diversity 2011.png

Aşağıda verilen özelliklerden hangisi emmelilere ait bir özellik değildir?

A) Omurgalı olma
B) Doğurarak çoğalma
C) Yavrularını sütle besleme
D) Solungaç solunumu yapma

4

Microbial consortia naturally formed on the roots of Arabidopsis thaliana.webp

Mikroskobik canlılar ile alakalı olarak;

I. Bazıları yararlı bazıları zararlıdır.

II. Amip ve öglena örnek olarak verilebilir.

III. Mikroskopla incelenir.

verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III

5

link
Kurbağa
Vücut tüylerle kaplıdır.
link
Balina
Hem karada hemde suda yaşayabilir.
link
Ördek
Doğurarak çoğalır.

Verilen hayvanlar hangi renk bilgi ile eşleştirilir?

Yeşil Sarı Mavi

A)KurbağaBalinaÖrdek
B)ÖrdekKurbağaBalina
C)KurbağaÖrdekBalina
D)BalinaKurbağaÖrdek

6 Hasan ile Özlem bahçede gördüğü hayvanların özelliklerini söylemektedir.

Öğrencibüst (1).png
Hasan;
  • Yavrusu sütle beslenir.
  • Vücudu kıllarla kaplı.
Öğrencibüst (2).png
Özlem;
  • Kanatları var.
  • Yumurtayla çoğalır.

Buna göre özellikleri söylenen bu hayvanlar aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Hasan Özlem

A)İnekSincap
B)LeylekKelebek
C)KediSerçe
D)SolucanKöpek


TEST

1 Aşağıdaki canlı guruplarından hangisinde;

  • Yumurta ile çoğalma
  • Yavrusuna bakma
  • Omurgalı olma

özelliklerinin tümü görülür?

A) Kuşlar
B) Memeliler
C) Balıklar
D) Kurbağalar

2 Aşağıdaki K, L ve M canlılarına ait uygulama tablosu aşağıdaki gibi doldurulmuştur.

K L M
Omurga bulundurma
Yavru bakımı yapma
Suda yaşayabilme

Tablo doğru bir şekilde doldurulduğuna göre K, L ve M canlıları hakkında aşağıda yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?

A) K canlısı balina olabilir.
B) M canlısı kesinlikle balıktır.
C) L canlısı kesinlikle memelidir.
D) K, L ve M canlılarından birisi kelebek olabilir.

3 Öğretmen dersiyle alakalı olarak iki gülü ılık ve aydınlık bir ortamda birini su olan kaba, birini ise mürekkepli su olan bir kaba yerleştirip bırakıyor. Ertesi gün geldiklerinde güllerde şekildeki gibi bir değişimin olduğu görülüyor.

Gövde iletimi deneyi.png

Öğretmen yapmış olduğu bu uygulamada gövdenin hangi görevini anlatmak istemiş olabilir?

A) Bitkinin dik durmasını sağlamak
B) Kökten alınan maddeleri çiçeğe iletmek
C) Yaprağı, çiçeği ve meyveyi taşımak
D) Yapraktan üretilen besinleri köklere iletmek

4 Tabloda verilen sorulara cevapları evet olanlar için "E", hayır olanlar için "H" seçeneğini işaretleniyor.

ZooKeys - Alopoglossus festae (female).jpg
  • Omurgası yoktur.
  • Yumurtayla çoğalır.
  • Yavrularına bakar.
"Tanypteryx pryeri" (original), NAWA Insect Museum (Gifu, Japan).jpg
  • Omurgası yoktur.
  • Yumurtayla çoğalır.
  • Yavrularına bakmaz.
Dendropsophus luddeckei cropped.jpg
  • Omurgası vardır.
  • Yumurtayla çoğalır.
  • Yavrularına bakmaz.
Japanese black bear 2 white background.jpg
  • Omurgası vardır.
  • Doğurarak çoğalır.
  • Yavrularına bakar.

Yukarıda bazı hayvan resimlerinin altına özellikleri yazılmıştır.

Buna göre, hangi hayvanın özellikleri yanlış yazılmıştır?

A) Kertenkele
B) Yusufçuk böceği
C) Kurbağa
D) Ayı

5 Tabloda verilen sorulara cevapları evet olanlar için "E", hayır olanlar için "H" seçeneğini işaretleniyor.

E H
Şapkalı mantarların besin değeri yüksek midir?
Maya mantarlarından penisilin adı verilen antibiyotik üretilir mi?
Bütün mantar çeşitleri hastalığa neden olur mu?
Dört çeşit mantar çeşidi mi vardır?

Bir gurup öğrencilerin bu tabloyu doldurma şekli aşağıda verilmiştir.

E H E H E H E H
Asım Şeyma Ahu Şengül

Buna göre soruları aşağıdaki öğrencilerden hangisi doğru cevaplamıştır?

A) Asım
B) Şeyma
C) Ahu
D) Şengül

6 “Canlıları sınıflandırırken nelere dikkat ederiz?” sorusuna aşağıdaki cevaplar verilmiştir.

Öğrencibüst (1).png
Berke: Canlıların beslenme şekilleri
Öğrencibüst (2).png
Melis: Canlıların çoğalma şekilleri
Öğrencibüst (3).png
Tan: Canlıların vücut sıcaklığı
Öğrencibüst (4).png
Ömer: Canlıların yaşama şekilleri

Hangi öğrenci öğretmenin sorusuna yanlış cevap vermiştir?

A) Berke
B) Melis
C) Tan
D) Ömer

7

Bilim insanları, tarım ürünlerine zarar vererek hem gıda fiyatlarının artmasına hem de açlığa neden olacak bitki hastalıklarıyla mücadele ediyor. Bilim insanları şu anki en büyük tehlikenin buğdaylarda görülen zehirli gövde mantarı salgını olduğunu belirtti. Bu zehirli mantar türü rüzgarla yayılarak küresel bir tehdit oluşturuyor.

Yukarıda hastalık yapan mantarlarla ilgili bir haber verilmiştir. Bu haberden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılmaz?

A) Mantarın oluşturacağı salgın küresel bir tehdit oluşturabilir.
B) Oluşan salgın sonucunda buğday fiyatlarındaki artış ülke ekonomisini zora sokabilir.
C) Bu zehirli mantar salgınını önlemek mümkün değildir.
D) Salgın açlığa sebep olabilir.

8

  • Yumurta ile çoğalır.
  • Yavru bakımı görülmez
  • Vücudu pullarla kaplıdır.

Babası Defne’ye yukarıdaki özellikleri taşıyan bir hayvan alıyor.

Defne’ye babasının aldığı hayvan hangisidir?

A) Kurbağa
B) Kuş
C) Kedi
D) Balık