DNA VE GENETİK KOD ÖDEVPEDİA 4

Fen Ansiklopedisi sitesinden
DİĞER 8. SINIF ÖDEVPEDİA İÇİN

‎‎MEVSİMLER VE İKLİM ‎‎MEVSİMLER VE İKLİM 2 ‎‎MEVSİMLER VE İKLİM 3 ‎‎DNA VE GENETİK KOD ‎‎DNA VE GENETİK KOD 2 ‎‎DNA VE GENETİK KOD 3 ‎‎DNA VE GENETİK KOD 4 ‎‎DNA VE GENETİK KOD 5 ‎‎BASINÇ ‎‎BASINÇ 2 ‎‎MADDE VE ENDÜSTRİ

HAFTALIK OLARAK OKUL PLANINA GÖRE O HAFTA İŞLENEN KONULAR İLE ALAKALI OLARAK HAZIRLANAN ÖDEVPEDİA'YA HER ÇARŞAMBA YENİ BİR SAYFA EKLENMEKTEDİR. SİTEDE VAR OLAN BÜTÜN ÇALIŞMALAR OKUL BİLGİLERİNİ PEKİŞTİRME AMAÇLIDIR. BU NEDENLE ÖNCELİK OKUL DERSLERİ VE ÖDEVLERİ OLMALIDIR!

BİYOTEKNOLOJİ

Bilim insanlarının moleküler biyoloji anlamındaki laboratuvar tekniklerini kullanarak yaşayan organizmaların DNA’sında yaptıkları değişiklikleri içeren bilim dalının genel adına Genetik Mühendisliği denir. Genetik mühendisliğinin uygulama alanlarına örnek olarak, klonlama, gen tedavisi, türlerin ıslah edilmesi ve genetiği değiştirilmiş organizmalar(GDO) örnek olarak verilebilir.

Klonlama: Bir canlıda bulunan önemli bir ürünü sentezleyen genin o canlıdan alınıp taşıyıcı bir canlının DNA’sıyla birleştirilip bir hücreye nakledilmesi ve bu hücrenin çoğaltılması işlemine gen klonlanması adı verilir.

Gen Tedavisi: Gen tedavisinde hedef, hasta hücredeki veya organdaki bozukluğu hücrenin genetik yapısını değiştirerek düzeltmektir. Herhangi bir gen düzgün çalışmayınca kodladığı protein de normal yapıda olmamaktadır. Buna bağlı olarak vücutta çeşitli bozukluklar ve hastalıklar meydana gelir. Bozuk olan genin yerini alacak normal genin, hücrelere bir şekilde ulaştırılması gerekir. Bunun çeşitli yolları mevcuttur. Bunlardan ilki, gerekli gen veya genleri virüsler içerisine yerleştirerek vücuda vermektir. Birçok virüs hücre içerisine girdikten sonra genetik şifresini hücrenin genetik şifresine entegre ederek etkisini göstermektedir. Virüslerin bu özelliğinden yararlanılarak istediğimiz gen ve/veya genleri virüsler aracılığı ile hedef hücrelere transfer edebilmekteyiz.

Genetiği değiştirilmiş Organizma(GDO): Genetik mühendislerinin çeşitli teknikler kullanarak kalıtsal yapısında değişiklikler yapılmış oldukları organizmalara denir. Mısır, soya, pamuk, başta olmak üzere marketlerde satılan bir çok ürün genetiği değiştirilmiş organizmalara örnektir.

Genetiği değiştirilmiş organizmalar insan sağlığı için zararlı olabileceği gibi yararlıda olabilirler.

Biyoteknoloji, insan, hayvan ve bitki hücrelerinin fonksiyonlarını anlamak ve değiştirmek amacıyla uygulanan çeşitli teknikleri ve işlemleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Canlıların iyileştirilmesi ya da endüstriyel kullanımına yönelik ürünler geliştirilmesini, modern teknolojinin doğa bilimlerine uygulanmasını kapsar.

  • Kanser, AIDS gibi bir çok hastalığın tedavisi ve önlenmesinde kullanılacak genetik ürünler elde edilmesi
  • Büyüme geriliği gibi sorunlara çare olacak ya da bulaşıcı hastalıklara karşı koyacak proteinlerin üretimi
  • Rekombinant ilaç ve aşıları sentezleyecek transgenik bitkilerin geliştirilmesi
  • Hasar görmüş beyin hücrelerinin ve omuriliğin onarımı
  • Organik atıkları metabolize edecek bakterilerin elde edilmesi

biyoteknoloji uygulamalarına verilebilecek örneklerdir.

1

MİNİLOGO.png
Aşağıda verilen biyoteknolojik uygulamalar ile oluşan gelişmelerden olumlu olanlarını Tık icon 3.png, değil ise Çarpı icon 1.png işaretleyiniz.

Tık icon 3.pngÇarpı icon 1.png
Yapay doku ve organ üretilmesi
Biyolojik silah yapımında kullanılması
Sebze ve meyvelerin raf ömrünün uzatılması
Hastaların tanı ve tedavilerinde kullanılması
Temizlik ürünlerinin daha az maliyette kullanılması
Bazı hormon antibiyotik ve vitaminlerin üretilmesi
Canlıların bazı zararlı genlerinin ayrıştırılması
Bazı canlılarda mutasyona neden olması
GDO'lu ürünlerin canlılar üzerindeki etkisi
Kirli suların temizlenmesi için mikroorganizmalar kullanılması
Çevre koşullarına daha dayanıklı bitkilerin oluşturulması
Zarar gören yapı ve organların yerine yapay doku ve organlar oluşturmak

2

A. Çevrenin etkisiyle sonradan kazanılan ve kalıtsal olmayan değişiklikler. B. Genlerde veya DNA yapısında meydana gelen değişiklikler. C. İnsan, hayvan ve bitki hücrelerinin fonksiyonlarını anlamak ve değiştirmek amacıyla uygulanan çeşitli teknikleri ve işlemleri tanımlamak için kullanılan bir terim. D. Aynı tür içinde görülen çeşitlilik. E. Çanlılar arasında çevreye en iyi uyum sağlayan canlının hayatta kalması F. Canlının bulunduğu ekosisteme uyum sağlaması

MİNİLOGO.png
Yukarıda verilmiş olan bilgilerin aşağıdaki hangi kavrama karşılık geliyorsa numarasını kutucuğa giriniz.
Mutasyon:

Varyasyon:

Adaptasyon:

DoğalSeçilim:

Modifikasyon:

Biyoteknoloji:


A. Aşağıda yer alan kavramları, verilen cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun şekilde yerleştiriniz. MİNİLOGO.png

Mühendisliği Gen Tedavisi Genetik Yararlı Aşı GDO Klonlama

1

Hücredeki eksik yada hatalı genlerin işlevini üstlenecek yeni genlerin hücreye aktarılmasını sağlayan uygulamaya

denir.

2

'lu ürünler alerji ve hastalıklara neden olabilir.

3

biliminin en yaygın çalışmaları kaliteli ve dayanıklı besinler üretmektir.

4

Dolly(doli) karışık organizmalar içerisinde ilk

yapılan koyundur.

5

ile hastalığa neden olan mikroorganizmanın zayıflatılmış hali vücuda enjekte edilir.

6

Genetik

'nin uygulama alanlarına örnek olarak, klonlama, gen tedavisi, türlerin ıslah edilmesi ve genetiği değiştirilmiş organizmalar(GDO) örnek olarak verilebilir.

7

Genetiği değiştirilmiş organizmalar insan sağlığı için zararlı olabileceği gibi

da olabilirler.


B. Aşağıda verilen bilgiler doğru ise D, Yanlış ise Y seçeneğini seçiniz. MİNİLOGO.png

1

 D   Y 
Biyoteknolojik uygulamaların tamamı insan sağlığı için yararlıdır.
Genetiği değiştirilmiş organizmalar insan sağlığı açısından yararlıdır.
Genetiği değiştirilmiş organizmalar insan sağlığı için zararlı olabileceği gibi yararlıda olabilirler.
Organik atıkları ayrıştırabilecek edecek bakterilerin elde edilmesi biyoteknolojinin olumlu çalışmalarından biridir.
Sebze ve meyvelerin raf ömrünü uzatmak için yapılan çalışmalar biyoteknolojik çalışmalardır.

2

 D   Y 
Gen tedavisinde hedef, hasta hücredeki veya organdaki bozukluğu hücrenin genetik yapısını değiştirerek düzeltmektir.
Biyoteknoloji tıp, gıda, hayvancılık ve tarım gibi bir çok alanda değişiklikler sağlamıştır.
Biyoteknoloji bütün bulaşıcı hastalıkları tedavi etmiştir.
Vücuda aşı ile verilen zayıflatılmış mikroplar bizi hasta eder.
Hasar görmüş beyin hücrelerinin ve omuriliğin onarımı biyoteknoloji uygulamalarından biridir.

C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. MİNİLOGO.png

1 Aşağıda günümüzde biyo-teknoloji uygulamalarının olumlu ve olumsuz etkileri karışık olarak verilmiştir

  1. Bitki zararlarının yanında başka canlıların da zarar görmesi
  2. Yüksek besleyici özelliğe sahip gıda üretimi
  3. Tohum üretiminin ithalata bağımlı hâle gelmesi
  4. Sebze ve meyvelerin raf ömrünün uzatılması
  5. Biyo-teknoloji uygulaması yapmayan ülkelerin ekonomik sıkıntılar yaşaması
  6. Gübre ve ilaç kullanımının azaltılması

Bu uygulamaların olumlu ve olumsuz etkilerinin eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru yapılmıştır?

Olumlu Olumsuz

A)1, 3, 52, 4, 6
B)2, 4, 61, 3, 5
C)3, 4, 51, 2, 6
D)4, 5, 61, 2, 3

2

Biyoteknolojik çalışmalar sadece olumsuz etkiler doğurur.
Aşağı sol icon 2.pngD YAşağı sağ icon 2.png
Biyoteknoloji gelecekte organ sorununu ortadan kaldırabilir. Biyoteknoloji gelecekte organ nakli ortadan kaldırabilir.
Aşağı sol icon 2.pngD YAşağı sağ icon 2.png Aşağı sol icon 2.pngD YAşağı sağ icon 2.png
1.Çıkış 2.Çıkış 3.Çıkış 4.Çıkış

Verilen bilgilerin doğru(D) yada yanlış(Y) olmasına göre ilerlendiğinde hangi çıkışa ulaşır?

A) 1.Çıkış
B) 2.Çıkış
C) 3.Çıkış
D) 4.Çıkış

3

Probiotikler tüketildiklerinde sağlık üzerinde olumlu etki yaptıkları düşünülen mikro organizmalardır. Saflaştırılmış ürünler bağırsak flora bozukluğuna bağlı ishallerde bağırsak düzenleyici olarak reçete edilebilirler.

Probiotikler fermente yiyecekler ile birlikte, aktif canlı kültürler olarak yoğurt, soya yoğurdu veya diyet destekleri olarak alınabilir.

Yukarıda bahsi geçen probiyotikler, biyoteknoloji uygulamalarının hangi alanında yer alır?

A) Tıbbi Biyoteknoloji
B) Gıda Biyoteknoloji
C) Çevre Biyoteknoloji
D) Kimya Biyoteknoloji

4

a-Islah Kızamık hastalığına neden olan virüsün kalıtım malzemesinin bir kısmıyla bağışıklık kazanılmasını sağlamak.
b-Aşı Evcil ve yabani koyunların çiftleştirilmesi sonucu verimli melez ırklar yaratmak.
c-Klonlama Nesli tükenmekte olan bir canlının genetik kopyalarını oluşturmak.
d-Gen Tedavisi Hemofili hastası bir bireye hastalığı engelleyici genin hücreye verilmesi

Yukarıdaki tanımlar doğru bir şekilde aşağıdakilerden hangisi gibi eşleştirilir?

Yeşil Sarı Mavi Kırmızı

A)abcd
B)bacd
C)bdca
D)dcba

5 Aşağıda verilen yorumlardan doğru olanlara (D) yanlış olanlara (Y) seçeneği işaretlenmelidir.

D Y
Biyo-teknoloji çalışmalarını sadece genetik mühendisleri yapar.
Biyo-teknoloji sadece bitkiler üzerinde ıslah çalışmaları yapar.
Biyo-teknolojinin olumsuz yönleri vardır.
Genlerin yapısının değiştirildiği biyoteknolojik çalışmalar içerisinde mutlaka genetik mühendisleri yer almaktadır.

Şekildeki gibi işaretlenen uygulama tablosunda hangi renk bilgide yanlış yapılmıştır?

A) Sarı
B) Yeşil
C) Mavi
D) Pembe

6 Endüstri, tarım ve tıp alanında canlı hücreler kullanılarak çeşitli ürünlerin üretilmesine biyoteknoloji denir. Biyoteknoloji bir canlıya ait özelliğin başka canlılara aktarılması ile de gerçekleşmektedir.

Buna göre aşağıda verilen örneklerden hangisi yukarıda verilen durumu ile ilişkilendirilemez?

A) Ateş böceğinin ışık saçmasını sağlayan enzimini kodlayan geni, tütün bitkisine aktarıldığında bu bitkilerin ışık saçtığı gözlemlenir.
B) Dil balığındaki genin, somon balığına aktarılarak somon balığının soğuk sularda yaşamasını sağlar.
C) Sazan balığından alınan büyüme hormonunu sentezinde görev yapan geni alabalığa aktarılarak çok hızlı büyüyen alabalıklar elde edilir.
D) Bulaşıcı hastalıklar, büyüme geriliği, hasar görmüş beyin hücreleri ve omur iliğin onarılması gibi sorunlara çare olacak proteinin üretilmesi.